top of page

Adjectives — Sypatlar

2 hours ago
7 min read
Adjectives — Sypatlar


Adjective näme?

Adjective (sypat) — adamyň, haýwanyň, zadyň ýa-da ýeriň nähilidigini, nähili häsiýetiniň bardygyny aňladýan söz toparydyr.

Sypatlar bize bir zadyň reňki, ululygy, görnüşi, hili, ýagdaýy ýa-da duýgusy barada maglumat berýär.

Meselem:

  • a beautiful girl — owadan gyz

  • a big house — uly jaý

  • a red flower — gyzyl gül

  • a clever student — akylly okuwçy

  • a happy child — bagtly çaga

  • cold water — sowuk suw

  • a small dog — kiçijik it

  • a delicious cake — tagamly tort

Bu sözlemlerde beautiful, big, red, clever, happy, cold, small, delicious sözleri sypatdyr. Olar gyzyň, jaýyň, gülüň, okuwçynyň, çaganyň, suwuň, itiň we tortuň nähilidigini düşündirýär.


Sypatlar nämäni aňladýar?

Sypatlar dürli aýratynlyklary beýan edýär:

Sypatyň görnüşi

Iňlisçe mysal

Türkmençe manysy

Reňk (Color)

a blue car

gök awtoulag

Ululyk (Size)

a big room

uly otag

Kiçiligi (Size)

a small cat

kiçijik pişik

Daşky görnüş (Appearance)

a beautiful girl

owadan gyz

Häsiýet (Character)

a kind teacher

mähirli mugallym

Ýaş (Age)

an old man

garry adam

Ýagdaý (Condition)

a clean room

arassa otag

Tagam (Taste)

a sweet apple

süýji alma

Temperatura (Temperature)

hot tea

gyzgyn çaý

Duýgy (Feeling)

a sad boy

gamgyn oglan


Sypat sözlemde nirede gelýär?

Iňlis dilinde sypatlar köplenç iki esasy ýerde ulanylýar:


1. Sypat atdan öň gelýär

Sypat atyň öňünden gelip, şol atyň nähilidigini düşündirýär.

Düzgüni: Adjective + Noun

Iňlisçe

Türkmençe

a beautiful flower

owadan gül

a tall boy

uzyn boýly oglan

a new book

täze kitap

a black cat

gara pişik

a cold day

sowuk gün

an interesting story

gyzykly hekaýa

Mysallara seredeliň:

  • I have a new book. — Meniň täze kitabym bar.

  • She has a beautiful dress. — Onuň owadan köýnegi bar.

  • He lives in a big house. — Ol uly jaýda ýaşaýar.

  • We saw a small bird. — Biz kiçijik guş gördük.

Bu sözlemlerde sypatlar atlaryň öňünden gelýär: new book, beautiful dress, big house, small bird.

Üns beriň: Sypadyň öňünde käwagt a, an, the ýaly artikller ulanylýar:

a big house — uly jaý

an old man — garry adam

the red car — şol gyzyl awtoulag

A we an artiklleriniň haýsysynyň ulanylmagy sypatyň ýa-da atyň ses bilen başlanmagyna baglydyr: a beautiful girl, a tall boy, an old house, an interesting book.


2. Sypat “to be” işliginden soň gelýär

Sypat sözlemde am, is, are, was, were ýaly to be işliklerinden soň hem gelip bilýär. Bu ýagdaýda sypat adamyň ýa-da zadyň ýagdaýyny, häsiýetini beýan edýär.

Düzgüni: Subject + am/is/are + Adjective

Iňlisçe

Türkmençe

I am happy.

Men bagtly.

She is beautiful.

Ol owadan.

He is tall.

Ol uzyn boýly.

It is cold.

Howa sowuk.

We are ready.

Biz taýýar.

They are tired.

Olar ýadaw.

Goşmaça mysallar:

  • My mother is kind. — Ejem mähirli.

  • The room is clean. — Otag arassa.

  • The children are happy. — Çagalar bagtly.

  • This book is interesting. — Bu kitap gyzykly.

Bu ýerde kind, clean, happy, interesting sypatlary is ýa-da are işliginden soň gelýär.

Ýatda saklaň: Iňlis dilinde sypat adama ýa-da zada degişli bolanda, köplenç onuň soňuna goşmaça goşulma goşulmaýar:

✅ Dogry: She is beautiful. / They are happy. / He is tall.

❌ Nädogry: She is beautifuls. / They are happies. / He is taller. (Eger deňeşdirme maksady ýok bolsa.)



Sypat bilen halyň (Adverb) tapawudy

Sypat köplenç ady (noun) ýa-da to be işliginden soň gelen eýe hakyndaky maglumaty düşündirýär. Adverb bolsa köplenç hereketiň nähili ýerine ýetirilýändigini düşündirýär.

Adjective — Sypat

Adverb — Hal

a slow car — haýal awtoulag

He drives slowly. — Ol haýal sürýär.

a careful student — seresap okuwçy

She works carefully. — Ol seresaply işleýär.

a beautiful song — owadan aýdym

She sings beautifully. — Ol owadan aýdym aýdýar.

a quick answer — çalt jogap

He answers quickly. — Ol çalt jogap berýär.

Mysallary deňeşdiriň:

  • She is quiet. — Ol asuda.

  • She speaks quietly. — Ol ýuwaş gürleýär.

Birinji sözlemde quiet onuň nähilidigini, ikinji sözlemde quietly bolsa onuň nähili gürleýändigini düşündirýär.

Möhüm: 

Hemme adwerb -ly bilen gutarmaýar, hemme -ly bilen gutarýan söz hem adwerb däldir.

Mysal üçin, friendly — sypat.



Bir atyň öňünden birnäçe sypat gelende

Bir zadyň birnäçe aýratynlygyny beýan etmek üçin bir atyň öňünden birnäçe sypat ulanyp bolýar:

  • a beautiful red flower — owadan gyzyl gül

  • a small black cat — kiçijik gara pişik

  • a big old house — uly köne jaý

  • a nice new dress — owadan täze köýnek

  • a long interesting story — uzyn, gyzykly hekaýa


Sypatlar bilen sorag we inkär sözlemleri

Sorag sözlemi

To be işligi bilen başlanýan soraglarda işlik eýeden öň gelýär.

Düzgüni: Am/Is/Are + Subject + Adjective?

  • Is she happy? — Ol bagtlymy?

  • Is the room clean? — Otag arassamy?

  • Are they ready? — Olar taýynmy?

  • Is he tall? — Ol uzyn boýlymy?

Jogaplar:

  • Yes, she is. — Hawa. / No, she isn't. — Ýok.

  • Yes, they are. — Hawa. / No, they aren't. — Ýok.

Inkär sözlemi

Inkär sözlemini düzmek üçin to be işliginden soň not ulanylýar.

Düzgüni: Subject + am/is/are + not + Adjective

  • I am not tired. — Men ýadaw däl.

  • She is not sad. — Ol gamgyn däl.

  • He is not busy. — Ol işli däl.

  • They are not hungry. — Olaryň garny aç däl.

Gysgaldylan görnüşler:

  • is not = isn't

  • are not = aren't

Mysallar:

  • She isn't angry. — Ol gaharly däl.

  • We aren't late. — Biz gijä galan däl.


Sypatlar bilen look, feel, seem, smell, taste işlikleri

Käbir işliklerden soň hem sypat gelýär. Bu işlikler adamyň ýa-da zadyň nähili görünýändigini, duýulýandygyny ýa-da ysynyň we tagamynyň nähilidigini beýan edýär:

Işlik

Manysy

Mysal

look

görünmek

You look happy. — Sen bagtly görünýärsiň.

feel

duýmak

I feel tired. — Men özümi ýadaw duýýaryn.

seem

görünmek, ýaly bolmak

He seems sad. — Ol gamgyn ýaly görünýär.

smell

ys bermek

The flowers smell nice. — Gülleriň ysy ýakymly.

taste

tagamy bolmak

The soup tastes delicious. — Çorbanyň tagamy örän gowy.

Bu işliklerden soň adwerb däl-de, köplenç sypat ulanylýar:

  • ✅ The food smells good. — Naharyň ysy gowy.

  • ❌ The food smells well. (Bu sözlem adaty manyda dogry däl; well köplenç biriniň saglyk ýagdaýyny ýa-da hereketiň ýerine ýetirilişini beýan edýär.)


Sypatlar barada ýatda saklamaly düzgünler

  • Sypat adamyň, zadyň ýa-da ýeriň nähilidigini düşündirýär.

  • Sypat köplenç atyň öňünden gelýär: a good student.

  • Sypat am, is, are işliklerinden soň hem gelýär: She is good.

  • Sypatlar köplenç köplük sanynda üýtgemeýär: a tall boy, two tall boys.

  • Sypat bilen atyň arasynda artikl ulanylyp bilner: a small dog, an old dog.

  • Hereketiň nähili ýerine ýetirilýändigini düşündirmek üçin köplenç adwerb ulanylýar: He speaks slowly.


Adjectives bilen gündelik durmuşda ulanylýan frazalar

Bu frazalar iňlis dilinde gündelik gepleşiklerde, öýde, mekdepde, dostlaryň arasynda we dürli ýagdaýlarda köp ulanylýar.


1. Adamyň ýagdaýyny beýan edýän frazalar

English phrase

Türkmençe manysy

I'm happy.

Men bagtly.

I'm sad.

Men gamgyn.

I'm tired.

Men ýadaw.

I'm busy.

Men işli.

I'm free.

Men boş.

I'm hungry.

Garnym aç.

I'm thirsty.

Suwsadym.

I'm sleepy.

Ukym gelýär.

I'm ready.

Men taýýar.

I'm sick.

Men syrkaw.

I'm fine.

Men gowy.

I'm worried.

Men alada edýärin.

I'm excited.

Men örän begenýärin, tolgunýaryn.

I'm angry.

Men gaharly.

I'm nervous.

Men tolgunýan, ynjalykdan düşen.


2. Adamyň häsiýetini beýan edýän frazalar

English phrase

Türkmençe manysy

He is kind.

Ol mähirli.

She is friendly.

Ol mylakatly, dostlukly.

He is clever.

Ol akylly.

She is funny.

Ol gülkünç.

He is polite.

Ol sypaýy.

She is honest.

Ol dogruçyl.

He is lazy.

Ol ýalta.

She is hard-working.

Ol zähmetsöýer.

He is shy.

Ol utanjaň.

She is helpful.

Ol kömek etmegi halaýar.

He is patient.

Ol sabyrly.

She is generous.

Ol sahy.

He is serious.

Ol çynlakaý.

She is confident.

Ol özüne ynamly.

He is rude.

Ol gödek.


Gündelik gepleşikde:

  • She is very kind. — Ol örän mähirli.

  • He is a good friend. — Ol gowy dost.

  • You are so funny! — Sen şeýle bir gülkünç!

  • Be careful! — Seresap bol!

  • Be patient! — Sabyrly bol!


3. Daşky görnüşi beýan edýän frazalar

English phrase

Türkmençe manysy

You look beautiful.

Sen owadan görünýärsiň.

You look great.

Sen örän gowy görünýärsiň.

You look nice.

Sen gowy görünýärsiň.

You look tired.

Sen ýadaw görünýärsiň.

You look happy.

Sen bagtly görünýärsiň.

He is tall.

Ol uzyn boýly.

She is short.

Onuň boýy gysga.

He is young.

Ol ýaş.

She is pretty.

Ol görmegeý.

He is handsome.

Ol görmegeý, görmegeý ýigit.

She has long hair.

Onuň saçy uzyn.

He has blue eyes.

Onuň gözleri gök.

Gündelik gepleşikde:

  • You look beautiful today! — Şu gün örän owadan görünýärsiň!

  • I like your new dress. — Täze köýnegiň maňa ýaraýar.

  • Your hair looks nice. — Saçyň gowy görünýär.

  • You look different today. — Şu gün başgaça görünýärsiň.


4. Zatlary we öýi beýan edýän frazalar

English phrase

Türkmençe manysy

It's beautiful.

Ol owadan.

It's amazing.

Ol haýran galdyryjy.

It's wonderful.

Ol ajaýyp.

It's interesting.

Ol gyzykly.

It's boring.

Ol içgysgynç.

It's easy.

Ol aňsat.

It's difficult.

Ol kyn.

It's expensive.

Ol gymmat.

It's cheap.

Ol arzan.

It's useful.

Ol peýdaly.

It's important.

Ol möhüm.

It's clean.

Ol arassa.

It's dirty.

Ol hapa.

It's comfortable.

Ol rahat.

It's dangerous.

Ol howply.

Gündelik gepleşikde:

  • This is a good idea. — Bu gowy pikir.

  • That's a beautiful dress. — Ol owadan köýnek.

  • This room is clean. — Bu otag arassa.

  • It's too expensive. — Ol juda gymmat.

  • This exercise is easy. — Bu gönükme aňsat.

  • English is interesting. — Iňlis dili gyzykly.


5. Howa we tebigat bilen bagly frazalar

English phrase

Türkmençe manysy

It's hot.

Howa yssy.

It's cold.

Howa sowuk.

It's warm.

Howa ýyly.

It's cool.

Howa salkyn.

It's sunny.

Gün açyk.

It's cloudy.

Asman bulutly.

It's windy.

Ýel öwüsýär.

It's rainy.

Ýagyşly howa.

It's snowy.

Gar ýagýan howa.

It's beautiful outside.

Daşarda howa ýa-da tebigat owadan.

The weather is nice.

Howa gowy.

The weather is terrible.

Howa juda erbet.

Gündelik gepleşikde:

  • It's very cold today. — Şu gün howa örän sowuk.

  • It's warm outside. — Daşarda howa ýyly.

  • What a beautiful day! — Nähili ajaýyp gün!

  • The weather is nice today. — Şu gün howa gowy.


6. Iýmitiň tagamyny beýan edýän frazalar

English phrase

Türkmençe manysy

It's delicious.

Ol örän tagamly.

It's tasty.

Ol tagamly.

It's sweet.

Ol süýji.

It's salty.

Ol duzly.

It's spicy.

Ol ajy, ýakymly ysly.

It's sour.

Ol turşy.

It's bitter.

Ol ajymtyk.

It's fresh.

Ol täze.

It's hot.

Ol gyzgyn.

It's cold.

Ol sowuk.

It's too sweet.

Ol juda süýji.

It's really good.

Ol hakykatdanam gowy.

Gündelik gepleşikde:

  • The food is delicious! — Nahar örän tagamly!

  • This tea is too hot. — Bu çaý juda gyzgyn.

  • The soup is salty. — Çorba duzly.

  • This cake is really good. — Bu tort hakykatdanam tagamly.

  • Would you like some fresh juice? — Täze şire isleýärsiňmi?


7. Duýgulary we pikirleri beýan edýän frazalar

English phrase

Türkmençe manysy

I'm happy for you.

Seniň üçin begenýärin.

I'm so glad.

Men örän begenýärin.

I'm really sorry.

Men hakykatdanam gynanýaryn.

That's great!

Bu ajaýyp!

That's wonderful!

Bu örän gowy!

That's terrible!

Bu aýylganç!

That's strange.

Bu geň.

That's interesting.

Bu gyzykly.

That's true.

Bu dogry.

That's right.

Dogry.

That's wrong.

Bu nädogry.

That's fantastic!

Bu ajaýyp!

I'm proud of you.

Men saňa buýsanýaryn.

I'm glad to hear that.

Muny eşidip begenýärin.

It's a good idea.

Bu gowy pikir.


Mysallar



Comments


bottom of page