Adjectives — Sypatlar

Adjective näme?
Adjective (sypat) — adamyň, haýwanyň, zadyň ýa-da ýeriň nähilidigini, nähili häsiýetiniň bardygyny aňladýan söz toparydyr.
Sypatlar bize bir zadyň reňki, ululygy, görnüşi, hili, ýagdaýy ýa-da duýgusy barada maglumat berýär.
Meselem:
a beautiful girl — owadan gyz
a big house — uly jaý
a red flower — gyzyl gül
a clever student — akylly okuwçy
a happy child — bagtly çaga
cold water — sowuk suw
a small dog — kiçijik it
a delicious cake — tagamly tort
Bu sözlemlerde beautiful, big, red, clever, happy, cold, small, delicious sözleri sypatdyr. Olar gyzyň, jaýyň, gülüň, okuwçynyň, çaganyň, suwuň, itiň we tortuň nähilidigini düşündirýär.
Sypatlar nämäni aňladýar?
Sypatlar dürli aýratynlyklary beýan edýär:
Sypatyň görnüşi | Iňlisçe mysal | Türkmençe manysy |
Reňk (Color) | a blue car | gök awtoulag |
Ululyk (Size) | a big room | uly otag |
Kiçiligi (Size) | a small cat | kiçijik pişik |
Daşky görnüş (Appearance) | a beautiful girl | owadan gyz |
Häsiýet (Character) | a kind teacher | mähirli mugallym |
Ýaş (Age) | an old man | garry adam |
Ýagdaý (Condition) | a clean room | arassa otag |
Tagam (Taste) | a sweet apple | süýji alma |
Temperatura (Temperature) | hot tea | gyzgyn çaý |
Duýgy (Feeling) | a sad boy | gamgyn oglan |
Sypat sözlemde nirede gelýär?
Iňlis dilinde sypatlar köplenç iki esasy ýerde ulanylýar:
1. Sypat atdan öň gelýär
Sypat atyň öňünden gelip, şol atyň nähilidigini düşündirýär.
Düzgüni: Adjective + Noun
Iňlisçe | Türkmençe |
a beautiful flower | owadan gül |
a tall boy | uzyn boýly oglan |
a new book | täze kitap |
a black cat | gara pişik |
a cold day | sowuk gün |
an interesting story | gyzykly hekaýa |
Mysallara seredeliň:
I have a new book. — Meniň täze kitabym bar.
She has a beautiful dress. — Onuň owadan köýnegi bar.
He lives in a big house. — Ol uly jaýda ýaşaýar.
We saw a small bird. — Biz kiçijik guş gördük.
Bu sözlemlerde sypatlar atlaryň öňünden gelýär: new book, beautiful dress, big house, small bird.
Üns beriň: Sypadyň öňünde käwagt a, an, the ýaly artikller ulanylýar:
a big house — uly jaý
an old man — garry adam
the red car — şol gyzyl awtoulag
A we an artiklleriniň haýsysynyň ulanylmagy sypatyň ýa-da atyň ses bilen başlanmagyna baglydyr: a beautiful girl, a tall boy, an old house, an interesting book.
2. Sypat “to be” işliginden soň gelýär
Sypat sözlemde am, is, are, was, were ýaly to be işliklerinden soň hem gelip bilýär. Bu ýagdaýda sypat adamyň ýa-da zadyň ýagdaýyny, häsiýetini beýan edýär.
Düzgüni: Subject + am/is/are + Adjective
Iňlisçe | Türkmençe |
I am happy. | Men bagtly. |
She is beautiful. | Ol owadan. |
He is tall. | Ol uzyn boýly. |
It is cold. | Howa sowuk. |
We are ready. | Biz taýýar. |
They are tired. | Olar ýadaw. |
Goşmaça mysallar:
My mother is kind. — Ejem mähirli.
The room is clean. — Otag arassa.
The children are happy. — Çagalar bagtly.
This book is interesting. — Bu kitap gyzykly.
Bu ýerde kind, clean, happy, interesting sypatlary is ýa-da are işliginden soň gelýär.
Ýatda saklaň: Iňlis dilinde sypat adama ýa-da zada degişli bolanda, köplenç onuň soňuna goşmaça goşulma goşulmaýar:
✅ Dogry: She is beautiful. / They are happy. / He is tall.
Sypat bilen halyň (Adverb) tapawudy
Sypat köplenç ady (noun) ýa-da to be işliginden soň gelen eýe hakyndaky maglumaty düşündirýär. Adverb bolsa köplenç hereketiň nähili ýerine ýetirilýändigini düşündirýär.
Adjective — Sypat | Adverb — Hal |
a slow car — haýal awtoulag | He drives slowly. — Ol haýal sürýär. |
a careful student — seresap okuwçy | She works carefully. — Ol seresaply işleýär. |
a beautiful song — owadan aýdym | She sings beautifully. — Ol owadan aýdym aýdýar. |
a quick answer — çalt jogap | He answers quickly. — Ol çalt jogap berýär. |
Mysallary deňeşdiriň:
She is quiet. — Ol asuda.
She speaks quietly. — Ol ýuwaş gürleýär.
Birinji sözlemde quiet onuň nähilidigini, ikinji sözlemde quietly bolsa onuň nähili gürleýändigini düşündirýär.
Möhüm:
Hemme adwerb -ly bilen gutarmaýar, hemme -ly bilen gutarýan söz hem adwerb däldir.
Mysal üçin, friendly — sypat.
Bir atyň öňünden birnäçe sypat gelende
Bir zadyň birnäçe aýratynlygyny beýan etmek üçin bir atyň öňünden birnäçe sypat ulanyp bolýar:
a beautiful red flower — owadan gyzyl gül
a small black cat — kiçijik gara pişik
a big old house — uly köne jaý
a nice new dress — owadan täze köýnek
a long interesting story — uzyn, gyzykly hekaýa
Sypatlar bilen sorag we inkär sözlemleri
Sorag sözlemi
To be işligi bilen başlanýan soraglarda işlik eýeden öň gelýär.
Düzgüni: Am/Is/Are + Subject + Adjective?
Is she happy? — Ol bagtlymy?
Is the room clean? — Otag arassamy?
Are they ready? — Olar taýynmy?
Is he tall? — Ol uzyn boýlymy?
Jogaplar:
Yes, she is. — Hawa. / No, she isn't. — Ýok.
Yes, they are. — Hawa. / No, they aren't. — Ýok.
Inkär sözlemi
Inkär sözlemini düzmek üçin to be işliginden soň not ulanylýar.
Düzgüni: Subject + am/is/are + not + Adjective
I am not tired. — Men ýadaw däl.
She is not sad. — Ol gamgyn däl.
He is not busy. — Ol işli däl.
They are not hungry. — Olaryň garny aç däl.
Gysgaldylan görnüşler:
is not = isn't
are not = aren't
Mysallar:
She isn't angry. — Ol gaharly däl.
We aren't late. — Biz gijä galan däl.
Sypatlar bilen look, feel, seem, smell, taste işlikleri
Käbir işliklerden soň hem sypat gelýär. Bu işlikler adamyň ýa-da zadyň nähili görünýändigini, duýulýandygyny ýa-da ysynyň we tagamynyň nähilidigini beýan edýär:
Işlik | Manysy | Mysal |
look | görünmek | You look happy. — Sen bagtly görünýärsiň. |
feel | duýmak | I feel tired. — Men özümi ýadaw duýýaryn. |
seem | görünmek, ýaly bolmak | He seems sad. — Ol gamgyn ýaly görünýär. |
smell | ys bermek | The flowers smell nice. — Gülleriň ysy ýakymly. |
taste | tagamy bolmak | The soup tastes delicious. — Çorbanyň tagamy örän gowy. |
Bu işliklerden soň adwerb däl-de, köplenç sypat ulanylýar:
✅ The food smells good. — Naharyň ysy gowy.
❌ The food smells well. (Bu sözlem adaty manyda dogry däl; well köplenç biriniň saglyk ýagdaýyny ýa-da hereketiň ýerine ýetirilişini beýan edýär.)
Sypatlar barada ýatda saklamaly düzgünler
Sypat adamyň, zadyň ýa-da ýeriň nähilidigini düşündirýär.
Sypat köplenç atyň öňünden gelýär: a good student.
Sypat am, is, are işliklerinden soň hem gelýär: She is good.
Sypatlar köplenç köplük sanynda üýtgemeýär: a tall boy, two tall boys.
Sypat bilen atyň arasynda artikl ulanylyp bilner: a small dog, an old dog.
Hereketiň nähili ýerine ýetirilýändigini düşündirmek üçin köplenç adwerb ulanylýar: He speaks slowly.
Adjectives bilen gündelik durmuşda ulanylýan frazalar
Bu frazalar iňlis dilinde gündelik gepleşiklerde, öýde, mekdepde, dostlaryň arasynda we dürli ýagdaýlarda köp ulanylýar.
1. Adamyň ýagdaýyny beýan edýän frazalar
English phrase | Türkmençe manysy |
I'm happy. | Men bagtly. |
I'm sad. | Men gamgyn. |
I'm tired. | Men ýadaw. |
I'm busy. | Men işli. |
I'm free. | Men boş. |
I'm hungry. | Garnym aç. |
I'm thirsty. | Suwsadym. |
I'm sleepy. | Ukym gelýär. |
I'm ready. | Men taýýar. |
I'm sick. | Men syrkaw. |
I'm fine. | Men gowy. |
I'm worried. | Men alada edýärin. |
I'm excited. | Men örän begenýärin, tolgunýaryn. |
I'm angry. | Men gaharly. |
I'm nervous. | Men tolgunýan, ynjalykdan düşen. |
2. Adamyň häsiýetini beýan edýän frazalar
English phrase | Türkmençe manysy |
He is kind. | Ol mähirli. |
She is friendly. | Ol mylakatly, dostlukly. |
He is clever. | Ol akylly. |
She is funny. | Ol gülkünç. |
He is polite. | Ol sypaýy. |
She is honest. | Ol dogruçyl. |
He is lazy. | Ol ýalta. |
She is hard-working. | Ol zähmetsöýer. |
He is shy. | Ol utanjaň. |
She is helpful. | Ol kömek etmegi halaýar. |
He is patient. | Ol sabyrly. |
She is generous. | Ol sahy. |
He is serious. | Ol çynlakaý. |
She is confident. | Ol özüne ynamly. |
He is rude. | Ol gödek. |
Gündelik gepleşikde:
She is very kind. — Ol örän mähirli.
He is a good friend. — Ol gowy dost.
You are so funny! — Sen şeýle bir gülkünç!
Be careful! — Seresap bol!
Be patient! — Sabyrly bol!
3. Daşky görnüşi beýan edýän frazalar
English phrase | Türkmençe manysy |
You look beautiful. | Sen owadan görünýärsiň. |
You look great. | Sen örän gowy görünýärsiň. |
You look nice. | Sen gowy görünýärsiň. |
You look tired. | Sen ýadaw görünýärsiň. |
You look happy. | Sen bagtly görünýärsiň. |
He is tall. | Ol uzyn boýly. |
She is short. | Onuň boýy gysga. |
He is young. | Ol ýaş. |
She is pretty. | Ol görmegeý. |
He is handsome. | Ol görmegeý, görmegeý ýigit. |
She has long hair. | Onuň saçy uzyn. |
He has blue eyes. | Onuň gözleri gök. |
Gündelik gepleşikde:
You look beautiful today! — Şu gün örän owadan görünýärsiň!
I like your new dress. — Täze köýnegiň maňa ýaraýar.
Your hair looks nice. — Saçyň gowy görünýär.
You look different today. — Şu gün başgaça görünýärsiň.
4. Zatlary we öýi beýan edýän frazalar
English phrase | Türkmençe manysy |
It's beautiful. | Ol owadan. |
It's amazing. | Ol haýran galdyryjy. |
It's wonderful. | Ol ajaýyp. |
It's interesting. | Ol gyzykly. |
It's boring. | Ol içgysgynç. |
It's easy. | Ol aňsat. |
It's difficult. | Ol kyn. |
It's expensive. | Ol gymmat. |
It's cheap. | Ol arzan. |
It's useful. | Ol peýdaly. |
It's important. | Ol möhüm. |
It's clean. | Ol arassa. |
It's dirty. | Ol hapa. |
It's comfortable. | Ol rahat. |
It's dangerous. | Ol howply. |
Gündelik gepleşikde:
This is a good idea. — Bu gowy pikir.
That's a beautiful dress. — Ol owadan köýnek.
This room is clean. — Bu otag arassa.
It's too expensive. — Ol juda gymmat.
This exercise is easy. — Bu gönükme aňsat.
English is interesting. — Iňlis dili gyzykly.
5. Howa we tebigat bilen bagly frazalar
English phrase | Türkmençe manysy |
It's hot. | Howa yssy. |
It's cold. | Howa sowuk. |
It's warm. | Howa ýyly. |
It's cool. | Howa salkyn. |
It's sunny. | Gün açyk. |
It's cloudy. | Asman bulutly. |
It's windy. | Ýel öwüsýär. |
It's rainy. | Ýagyşly howa. |
It's snowy. | Gar ýagýan howa. |
It's beautiful outside. | Daşarda howa ýa-da tebigat owadan. |
The weather is nice. | Howa gowy. |
The weather is terrible. | Howa juda erbet. |
Gündelik gepleşikde:
It's very cold today. — Şu gün howa örän sowuk.
It's warm outside. — Daşarda howa ýyly.
What a beautiful day! — Nähili ajaýyp gün!
The weather is nice today. — Şu gün howa gowy.
6. Iýmitiň tagamyny beýan edýän frazalar
English phrase | Türkmençe manysy |
It's delicious. | Ol örän tagamly. |
It's tasty. | Ol tagamly. |
It's sweet. | Ol süýji. |
It's salty. | Ol duzly. |
It's spicy. | Ol ajy, ýakymly ysly. |
It's sour. | Ol turşy. |
It's bitter. | Ol ajymtyk. |
It's fresh. | Ol täze. |
It's hot. | Ol gyzgyn. |
It's cold. | Ol sowuk. |
It's too sweet. | Ol juda süýji. |
It's really good. | Ol hakykatdanam gowy. |
Gündelik gepleşikde:
The food is delicious! — Nahar örän tagamly!
This tea is too hot. — Bu çaý juda gyzgyn.
The soup is salty. — Çorba duzly.
This cake is really good. — Bu tort hakykatdanam tagamly.
Would you like some fresh juice? — Täze şire isleýärsiňmi?
7. Duýgulary we pikirleri beýan edýän frazalar
English phrase | Türkmençe manysy |
I'm happy for you. | Seniň üçin begenýärin. |
I'm so glad. | Men örän begenýärin. |
I'm really sorry. | Men hakykatdanam gynanýaryn. |
That's great! | Bu ajaýyp! |
That's wonderful! | Bu örän gowy! |
That's terrible! | Bu aýylganç! |
That's strange. | Bu geň. |
That's interesting. | Bu gyzykly. |
That's true. | Bu dogry. |
That's right. | Dogry. |
That's wrong. | Bu nädogry. |
That's fantastic! | Bu ajaýyp! |
I'm proud of you. | Men saňa buýsanýaryn. |
I'm glad to hear that. | Muny eşidip begenýärin. |
It's a good idea. | Bu gowy pikir. |




Comments