Conjunctions: AND, BUT, BECAUSE — Baglaýjy sözler

Baglaýjy sözler näme?
Baglaýjy sözler (Conjunctions) — sözleri, söz düzümlerini ýa-da sözlemleri biri-biri bilen baglanyşdyrýan sözlerdir. Olar pikirlerimizi has düşnükli, manyly we yzygiderli beýan etmäge kömek edýär.
Iňlis dilinde and, but, because sözleri goşmaça maglumat bermek, garşylyk görkezmek we sebäbi düşündirmek üçin ulanylýar.
Meselem:
I like apples and bananas. — Men almalary we bananlary halaýaryn.
She is tired, but she is happy. — Ol ýadaw, ýöne ol bagtly.
I stayed at home because it was raining. — Ýagyş ýagýandygy sebäpli, men öýde galdym.
AND — we
Ulanylyşy: And iki ýa-da birnäçe sözi, hereketi ýa-da pikiri birleşdirýär. Ol türkmen diline köplenç we diýip terjime edilýär.
Sözleri birleşdirýär:
I like apples and bananas. — Men almalary we bananlary halaýaryn.
Hereketleri birleşdirýär:
He reads and writes. — Ol okaýar we ýazýar.
Iki pikiri birleşdirýär:
Ali is kind and helpful. — Aly mähirli we kömek etmäge taýýar.
Ýatda saklaň: And goşmaça maglumat berýär.
I have a pen and a pencil. — Mende ruçka we galam bar.
She sings and dances. — Ol aýdym aýdýar we tans edýär.
Tom is clever and hardworking. — Tom akylly we zähmetsöýer.
BUT — ýöne, emma
Ulanylyşy: But iki pikiriň arasynda garşylyk ýa-da garaşylmadyk tapawut bolanda ulanylýar. Türkmen diline köplenç ýöne, emma diýip terjime edilýär.
Garşylyk görkezýär:
The dog is small, but it is very loud. — It kiçi, ýöne örän batly ses edýär.
Garaşylmadyk ýagdaýy görkezýär:
I wanted to play, but it was raining. — Men oýnamak isledim, ýöne ýagyş ýagýardy.
Tapawutly iki pikiri baglanyşdyrýar:
The test was difficult, but I passed it. — Synag kyn boldy, ýöne men ony üstünlikli tabşyrdym.
Ýatda saklaň: But birinji pikire garşy gelýän ýa-da ondan tapawutlanýan ikinji pikiri görkezýär.
He is rich, but he isn't happy. — Ol baý, ýöne bagtly däl.
The dress is beautiful, but it is expensive. — Köýnek owadan, ýöne gymmat.
She was tired, but she continued working. — Ol ýadawdy, ýöne işlemegini dowam etdirdi.
BECAUSE — sebäbi, ... sebäpli
Ulanylyşy: Because bir hereketiň ýa-da ýagdaýyň sebäbini düşündirýär. Türkmen diline sözlemiň gurluşyna görä sebäbi, ... sebäpli, ... üçin diýip terjime edilýär.
Sebäbi düşündirýär:
He cried because he dropped his ice cream. — Doňdurmasyny gaçyryp goýberendigi sebäpli, ol aglady.
Hereketiň sebäbini görkezýär:
She went to bed because she was tired. — Ol ýadandygy sebäpli, ýatmaga gitdi.
Näme üçin? diýen soraga jogap berýär:
We stayed inside because it was raining. — Ýagyş ýagýandygy sebäpli, biz içerde galdyk.
Ýatda saklaň: Because hereketiň ýa-da ýagdaýyň sebäbini düşündirýär.
I am happy because I passed the exam. — Synagdan geçendigim üçin men şat.
She is absent because she is ill. — Ol syrkawdygy sebäpli sapaga gelenok.
They are hungry because they haven't eaten. — Olar nahar iýmändikleri sebäpli aç.
Because sözlemiň başynda hem gelip bilýär
Because diňe sözlemiň ortasynda däl, başynda hem ulanylyp bilner:
Iňlisçe | Türkmençe |
I stayed home because I was ill. | Men syrkawdym, şonuň üçin öýde galdym. |
Because I was ill, I stayed home. | Syrkaw bolanym sebäpli, men öýde galdym. |
Because it was cold, we wore warm clothes. | Howa sowuk bolany üçin, biz ýyly eşikler geýdik. |
Düzgün: Because sözlemiň başynda gelende, sebäbi düşündirýän bölekden soň köplenç otur ( , ) goýulýar.
AND, BUT, BECAUSE sözleriniň deňeşdirilişi
Baglaýjy söz | Türkmençe manysy | Esasy wezipesi | Mysal |
And | We | Pikirleri goşýar | I sing and dance. — Men aýdym aýdýaryn we tans edýärin. |
But | Ýöne, emma | Garşylyk görkezýär | I am tired, but I am happy. — Men ýadaw, ýöne bagtly. |
Because | Sebäbi, ... sebäpli | Sebäbi düşündirýär | I am happy because I won. — Men ýeňendigim üçin şat. |
Üç sözüň tapawudyny şu mysallar arkaly hem görüp bolýar:
I was hungry and I ate a sandwich. — Men açdym we sendwiç iýdim.
I was hungry, but I didn't eat. — Men açdym, ýöne nahar iýmedim.
I ate a sandwich because I was hungry. — Men aç bolanym üçin sendwiç iýdim.
Sözlem düzmegiň gurluşy
AND we BUT bilen
Birinji pikir + and/but + ikinji pikir
She is young and she is clever. — Ol ýaş we akylly.
He is young, but he is very responsible. — Ol ýaş, ýöne örän jogapkärçilikli.
BECAUSE bilen
Netije + because + sebäp
I am staying home because I am ill. — Men syrkaw bolanym sebäpli öýde galýaryn.
Because + sebäp + netije
Because I am ill, I am staying home. — Syrkaw bolanym sebäpli, men öýde galýaryn.
Mysallar
Okuwçylaryň köp goýberýän ýalňyşlary
❌ Nädogry sözlem | ✅ Dogry sözlem | Düşündiriş |
I like apples but bananas. | I like apples and bananas. | Iki zady halaýarys; garşylyk ýok. |
I was tired and I went to bed early. | I was tired, so I went to bed early. | Sebäpden gelip çykýan netijäni görkezmek üçin so has laýyk. |
Because I was hungry. | I ate because I was hungry. | Birinji mysal özbaşdak doly sözlem däl; ikinji mysalda esasy pikir hem bar. |
She is poor but she is unhappy. | She is poor and unhappy. | Garşylyk göz öňünde tutulmaýan bolsa, and ulanylýar. |




Comments