top of page

Imperative Sentences — Buýruk sözlemleri

1 day ago
5 min read
Imperative Sentences — Buýruk sözlemleri


Imperative sentences näme?

Imperative sentences — buýruk, haýyş, görkezme ýa-da duýduryş bermek üçin ulanylýan sözlemlerdir. Olar birine näme etmelidigini ýa-da näme etmeli däldigini aýdýar.

Mysallar:

  • Open the door. — Gapyny aç.

  • Please sit down. — Haýyş, otur.

  • Listen carefully. — Üns bilen diňle.

  • Be careful! — Seresap bol!

  • Don’t run. — Ylgama.


Imperative sentences nähili düzülýär?

Buýruk sözlemlerinde işlik, adatça, sözlemiň başynda gelýär. Işlik başlangyç görnüşinde (V1) ulanylýar.

Düzülişi: Verb (V1) + sözlemiň galan bölegi

Mysallar:

  • Read the book. — Kitaby oka.

  • Write your name. — Adyňy ýaz.

  • Close the window. — Penjiräni ýap.

  • Come here. — Bu ýere gel.

  • Help your friend. — Dostuňa kömek et.

Bu sözlemlerde you (sen/siz) sözi açyk aýdylmaýar, sebäbi ýüzlenilýän adamyň kimdigi düşnüklidir.

Mysal:

  • You open the door. — Sen gapyny açýarsyň. (Ýönekeý habar sözlemi)

  • Open the door. — Gapyny aç. (Buýruk sözlemi)



Barlyk buýruk sözlemleri (Affirmative imperatives)

Barlyk buýruk sözlemleri birine haýsydyr bir işi etmegi tabşyrýar ýa-da haýyş edýär.

Mysallar:

  • Stand up. — Tur.

  • Come in. — Içeri gir.

  • Turn left. — Çepe öwrül.

  • Speak slowly. — Haýal geple.

  • Do your homework. — Öý işiňi et.

  • Call me. — Maňa jaň et.

  • Follow me. — Yzyma düş.



Ýokluk buýruk sözlemleri (Negative imperatives)

Birine haýsydyr bir işi etmezligi aýtmak üçin Don’t + işligiň başlangyç görnüşi (V1) ulanylýar.

Düzülişi: Don’t + Verb (V1) + ...

Mysallar:

  • Don’t run. — Ylgama.

  • Don’t touch it. — Oňa degme.

  • Don’t be late. — Giç galma.

  • Don’t open the door. — Gapyny açma.

  • Don’t make noise. — Galmagal etme.

  • Don’t worry. — Alada etme.

  • Don’t forget your book. — Kitabyňy unutma.

Ýatda sakla: 

Don’t sözünden soň işlik başlangyç görnüşinde ulanylýar

:✅ Dogry: Don’t go. — Gitme.

❌ Nädogry: Don’t goes.



Haýyş bilen aýdylýan buýruklar (Polite requests)

Buýruk sözlemini has sypaýy etmek üçin please sözi ulanylýar. Ol sözlemiň başynda ýa-da ahyrynda gelip biler.

Mysallar:

  • Please help me. — Haýyş, maňa kömek et.

  • Please open the window. — Haýyş, penjiräni aç.

  • Sit down, please. — Otur, haýyş.

  • Wait a moment, please. — Bir salym garaş, haýyş.

  • Please speak slowly. — Haýyş, haýal geple.

Gündelik gepleşikde sypaýy haýyş etmek üçin Can you ...? ýa-da Could you ...? söz düzümleri hem ulanylýar:

  • Can you help me? — Maňa kömek edip bilersiňmi?

  • Could you open the door, please? — Gapyny açyp bilersiňizmi?


Şert bilen bagly buýruklar (Conditional imperatives)

Käwagt buýruk ýa-da görkezme belli bir şert bilen baglanyşykly bolýar. Şeýle sözlemlerde köplenç if (eger) ýa-da when (haçan-da) ulanylýar.

Mysallar:

  • If you need help, call me. — Eger kömek gerek bolsa, maňa jaň et.

  • If you are tired, sit down. — Eger ýadaw bolsaň, otur.

  • When you arrive, call me. — Geleniňde, maňa jaň et.

  • When the teacher comes, stand up. — Mugallym gelende, ýeriňden tur.



When Are Imperative Sentences Used? — Imperative sentences haçan ulanylýar?

Buýruk sözlemleri gündelik durmuşda köp ulanylýar:

  • Classroom instructions (synp otagyndaky görkezmeler): Open your books. — Kitaplaryňyzy açyň.

  • Directions (ýol görkezmek): Go straight. — Göni git.

  • Warnings (duýduryşlar): Be careful! — Seresap bol!

  • Requests (haýyşlar): Please wait. — Haýyş, garaşyň.

  • Advice (maslahatlar): Get some rest. — Biraz dynç al.


Ýatda sakla!

Görnüşi

Düzülişi

Mysal

Barlyk (Possessive) buýruk

Verb (V1) + ...

Open the door.

Ýokluk buýruk

Don’t + Verb (V1) + ...

Don’t open the door.

Sypaýy haýyş

Please + Verb (V1) + ...

Please sit down.

Esasy düzgünler:

  • Buýruk sözlemi köplenç işligiň başlangyç görnüşinden başlanýar.

  • You sözi, adatça, aýdylmaýar.

  • Ýokluk buýrugynda Don’t + V1 ulanylýar.

  • Please sözi haýyşy sypaýy edýär.

  • Buýruk sözlemleriniň ahyrynda köplenç nokat ýa-da ýüzlenmäniň güýçlüdigine görä ýüzlenme belgisi (!) goýulýar.


Everyday Imperative Phrases — Gündelik durmuşda ulanylýan buýruk sözlemleri


1. At Home — Öýde

  • Come in. — Içeri gir.

  • Sit down. — Otur.

  • Stand up. — Tur.

  • Wake up. — Oýan.

  • Get dressed. — Geýin.

  • Wash your hands. — Elleriňi ýuw.

  • Brush your teeth. — Dişleriňi ýuw.

  • Clean your room. — Otagyňy arassala.

  • Make your bed. — Düşegiňi ýygna.

  • Turn off the light. — Çyrany öçür.

  • Turn on the TV. — Telewizory aç.

  • Open the window. — Penjiräni aç.

  • Close the door. — Gapyny ýap.

  • Tidy up your room. — Otagyňy tertipleşdir.

  • Go to bed. — Ýatmaga git.


2. At School — Mekdepde

  • Open your book. — Kitabyňy aç.

  • Close your book. — Kitabyňy ýap.

  • Listen carefully. — Üns bilen diňle.

  • Look at the board. — Tagta seret.

  • Read aloud. — Sesli oka.

  • Write your name. — Adyňy ýaz.

  • Raise your hand. — Eliňi galdyr.

  • Repeat after me. — Meniň yzymdan gaýtala.

  • Work in pairs. — Jübüt bolup işle.

  • Answer the question. — Soraga jogap ber.

  • Ask a question. — Sorag ber.

  • Be quiet. — Ümsüm bol.

  • Don’t talk. — Gepleşme.

  • Don’t be late. — Giç galma.

  • Do your homework. — Öý işiňi et.


3. With Friends — Dostlaryň arasynda

  • Come here. — Bu ýere gel.

  • Follow me. — Yzyma düş.

  • Wait for me. — Maňa garaş.

  • Hurry up! — Tizräk bol!

  • Calm down. — Köşeş.

  • Look at this. — Muňa seret.

  • Listen to me. — Meni diňle.

  • Tell me the truth. — Maňa dogrusyny aýt.

  • Call me later. — Maňa soň jaň et.

  • Come with me. — Meniň bilen git.

  • Don’t worry. — Alada etme.

  • Don’t be afraid. — Gorkma.

  • Don’t forget me. — Meni unutma.

  • Have a seat. — Otur.

  • Have fun! — Güýmen!


4. On the Street — Köçede

  • Go straight. — Göni git.

  • Turn left. — Çepe öwrül.

  • Turn right. — Saga öwrül.

  • Stop here. — Şu ýerde saklan.

  • Wait a moment. — Bir salym garaş.

  • Be careful! — Seresap bol!

  • Watch out! — Seresap bol! / Ägä bol!

  • Cross the street carefully. — Köçeden seresap geç.

  • Stay here. — Şu ýerde gal.

  • Keep walking. — Ýöräber.

  • Don’t run. — Ylgama.

  • Don’t touch it. — Oňa degme.

  • Keep your distance. — Aralyk sakla.

  • Show me the way. — Maňa ýoly görkez.

  • Come back soon. — Tizräk dolanyp gel.


5. Polite Requests — Sypaýy haýyşlar

  • Please help me. — Haýyş, maňa kömek et.

  • Please come in. — Haýyş, içeri gir.

  • Please sit down. — Haýyş, otur.

  • Please wait here. — Haýyş, şu ýerde garaş.

  • Please speak slowly. — Haýyş, haýal geple.

  • Please repeat that. — Haýyş, şony gaýtala.

  • Please give me a hand. — Haýyş, maňa kömek et.

  • Please pass me the salt. — Haýyş, duzy maňa uzat.

  • Please be patient. — Haýyş, sabyrly bol.

  • Please don’t be angry. — Haýyş, gaharlanma.


6. Everyday Advice and Instructions — Gündelik maslahatlar we görkezmeler

  • Take your time. — Howlukma.

  • Get some rest. — Biraz dynç al.

  • Drink more water. — Has köp suw iç.

  • Eat your breakfast. — Ertirlik naharyňy iý.

  • Try again. — Ýene bir gezek synanyş.

  • Keep going. — Dowam et.

  • Never give up. — Hiç haçan ýüz öwürme.

  • Think carefully. — Gowy oýlan.

  • Be honest. — Dogruçyl bol.

  • Believe in yourself. — Özüňe ynan.


7. Useful Everyday Expressions — Peýdaly gündelik söz düzümleri

  • Enjoy your meal! — Işdäňiz açyk bolsun!

  • Take care! — Özüňi gora! / Özüňe seret!

  • Have a nice day! — Günüň gowy geçsin!

  • Good luck! — Üstünlik arzuw edýärin!

  • Don’t mention it. — Mesele däl.

  • Make yourself at home. — Özüňi öz öýüňdäki ýaly duý.

  • Help yourself. — Al, çekinme.

  • Come on! — Hany! / Bol, başla!

  • Cheer up! — Göwnüňi göter!

  • Keep in touch. — Aragatnaşykda bol.


Mysallar



Comments


bottom of page