top of page

Past Simple — To Be (WAS / WERE) — Öten zaman: Bolmak işligi

23 hours ago
8 min read
Past Simple — To Be (WAS / WERE) — Öten zaman: Bolmak işligi


Past Simple (To Be) näme?

Past Simple — geçmişde bolup geçen ýa-da belli bir geçmiş döwürde dowam eden ýagdaýy, hereketi ýa-da wakany aňlatmak üçin ulanylýan öten zamandyr.

Bu temada biz to be işliginiň öten zamandaky görnüşlerini öwrenýäris:

  • To be işliginiň häzirki zaman görnüşleri: am, is, are

  • Onuň öten zaman görnüşleri: was, were

Türkmen dilinde was/were köplenç «boldy», «-dy/-di», «-dylar/-diler», «idi» ýa-da «-dy/-di» manylarynda terjime edilýär. Terjimesi sözlemiň manysyna baglydyr.

Mysallar:

  • I am happy. — Men bagtly.

  • I was happy yesterday. — Men düýn bagtlydym.

  • She is at home. — Ol öýde.

  • She was at home yesterday. — Ol düýn öýdedi.

  • They are at school. — Olar mekdepde.

  • They were at school yesterday. — Olar düýn mekdepdediler.

Ýatda saklaň! Was/were geçmişdäki ýagdaýy, ýagdaýyň nähili bolandygyny ýa-da biriniň nirede bolandygyny aňladýar.

WAS we WERE — haýsy şahslar bilen ulanylýar?

To be işliginiň öten zaman görnüşleri iki sanydyr: was we were.

Şahsy çalyşma

To be — öten zaman

Türkmençe

I

was

Men

You

were

Sen / Siz

He

was

Ol (erkek)

She

was

Ol (aýal / gyz)

It

was

Ol (zat / haýwan)

We

were

Biz

You

were

Siz

They

were

Olar


WAS haçan ulanylýar?

I, he, she, it bilen hem-de birlikdäki atlar bilen was ulanylýar.

Mysallar:

  • I was tired. — Men ýadawdym.

  • He was ill. — Ol syrkawdy.

  • She was happy. — Ol bagtlydy.

  • It was cold. — Howa sowukdy.

  • My brother was at home. — Meniň doganym öýdedi.

  • The cat was hungry. — Pişik açdy.


WERE haçan ulanylýar?

You, we, they bilen hem-de köplükdäki atlar bilen were ulanylýar.

Mysallar:

  • You were right. — Sen mamlaýdyň.

  • We were busy. — Biz işlidik.

  • They were happy. — Olar bagtlydylar.

  • My friends were at school. — Meniň dostlarym mekdepdediler.

  • The children were tired. — Çagalar ýadawdylar.

Ýatda saklaň!I
He / She / It → was
You / We / They → were

Was/were ulanylanda eýe bilen onuň birlikde ýa-da köplükde bolmagyna üns beriň.



Barlyk sözlemler (Affirmative)

Barlyk sözlem biriniň nähili bolandygyny, nirede bolandygyny ýa-da nähili ýagdaýdadygyny aýdýar.

Düzülişi:

  • I / He / She / It + was + sözlemiň galan bölegi.

  • You / We / They + were + sözlemiň galan bölegi.


Mysallar:

  • I was happy yesterday. — Men düýn bagtlydym.

  • She was at home. — Ol öýdedi.

  • He was a teacher. — Ol mugallymdy.

  • It was cold yesterday. — Düýn howa sowukdy.

  • We were at school. — Biz mekdepdedik.

  • They were tired. — Olar ýadawdylar.

  • You were very kind. — Sen örän mähirlidiň.

  • My mother was busy. — Ejem işlidi.

  • The children were in the garden. — Çagalar bagdadylar.

  • The film was interesting. — Film gyzyklydy.

Bellik: Köplükdäki atlaryň öňünde adatça a/an ulanylmaýar.


Ýokluk sözlemler (Negative)

Ýokluk sözlem biriniň nähili bolmandygyny ýa-da nirede bolmandygyny aňladýar.

Ýokluk sözlem düzmek üçin was/were sözlerinden soň not goýulýar.

Düzülişi:

  • I / He / She / It + wasn't + sözlemiň galan bölegi.

  • You / We / They + weren't + sözlemiň galan bölegi.

Mysallar:

  • I was not tired. — Men ýadaw däldim.

  • He was not at home. — Ol öýde däldi.

  • She was not happy. — Ol bagtly däldi.

  • We were not busy. — Biz işli däldik.

  • They were not at school. — Olar mekdepde däldiler.


Gysgaldylan görnüşleri

Doly görnüşi

Gysgaldylan görnüşi

was not

wasn't

were not

weren't

  • Wasn't = was not

  • Weren't = were not


Mysallar:

  • I wasn't hungry. — Men aç däldim.

  • She wasn't at work. — Ol işde däldi.

  • He wasn't ill. — Ol syrkaw däldi.

  • We weren't late. — Biz gijä galmandyk.

  • You weren't wrong. — Sen ýalňyş däldiň.

  • They weren't ready. — Olar taýýar däldiler.

Möhüm düzgün!

Was/were bilen inkär sözlem düzülende didn't ulanylmaýar:

❌ I didn't was tired.✅ I wasn't tired.

❌ They didn't were at home.✅ They weren't at home.


Sebäbi was/were eýýäm to be işliginiň öten zaman görnüşleridir.



Sorag sözlemleri (Yes/No Questions)

Biriniň geçmişde nähili bolandygyny ýa-da nirede bolandygyny soramak üçin was/were sözlemiň başyna geçirilýär.

Düzülişi: Was/Were + eýe + sözlemiň galan bölegi?


WAS bilen soraglar

Formula: Was + I/he/she/it + ...?

Mysallar:

  • Was I late? — Men gijä galdymmy?

  • Was he at home? — Ol öýdedimi?

  • Was she happy? — Ol bagtlymydy?

  • Was it cold yesterday? — Düýn howa sowukmydy?

  • Was your mother busy? — Ejeň işlimidi?


WERE bilen soraglar

Formula: Were + you/we/they + ...?

Mysallar:

  • Were you tired? — Sen ýadawmydyň?

  • Were we right? — Biz mamlaýmydyk?

  • Were they at school? — Olar mekdepdedilermi?

  • Were your friends happy? — Dostlaryň bagtlymydylar?

  • Were the children in the garden? — Çagalar bagdadylarmy?


Soraglara gysga jogaplar

Was bilen:

  • Was he tired? — Ol ýadawmydy?

    Yes, he was. — Hawa. / No, he wasn't. — Ýok.

  • Was she at home? — Ol öýdedimi?

    Yes, she was. — Hawa. / No, she wasn't. — Ýok.

Were bilen:

  • Were you busy? — Sen işlimidiň?

    Yes, I was. — Hawa. / No, I wasn't. — Ýok.

  • Were they ready? — Olar taýýardylarmy?

    Yes, they were. — Hawa. / No, they weren't. — Ýok.

Üns beriň!

Soragda you ulanylýar, ýöne özüňiz barada jogap bereniňizde I diýýärsiňiz:Were you tired? 

→ Yes, I was.

Were they at home? → Yes, they were.



WH-Sorag sözlemleri

WH-soraglar belli bir maglumat almak üçin ulanylýar. Olara diňe yes ýa-da no diýip jogap bermek ýeterlik däldir.

Köp ulanylýan sorag sözleri:

Sorag sözi

Türkmençe manysy

What

Näme?

Where

Nirede? / Nirä?

When

Haçan?

Why

Näme üçin? / Näme sebäpden?

Who

Kim?

How

Nähili?

How old

Näçe ýaşynda?

How many

Näçe sany?

Düzülişi: WH-söz + was/were + eýe + sözlemiň galan bölegi?


1. WHERE — Nirede?

Biriniň ýa-da bir zadyň geçmişde nirede bolandygyny soramak üçin ulanylýar.

Formula: Where + was/were + eýe?

Mysallar:

  • Where was he yesterday? — Ol düýn nirede boldy?

  • Where was your sister? — Uýaň nirede boldy?

  • Where were you last night? — Sen düýn agşam nirede bolduň?

  • Where were they yesterday? — Olar düýn nirede boldular?

Jogaplar:

  • He was at home. — Ol öýdedi.

  • I was at school. — Men mekdepdedim.

  • They were in the park. — Olar seýilgähdediler.


2. WHEN — Haçan?

Biriniň ýa-da bir zadyň haçan bolandygyny soramak üçin ulanylýar.

Formula: When + was/were + eýe?

Mysallar:

  • When was the meeting? — Duşuşyk haçandy?

  • When was your birthday party? — Doglan günüňi bellemek dabarasy haçandy?

  • When were you at home? — Sen haçan öýdediň?

  • When were they here? — Olar bu ýerde haçan boldular?


3. WHY — Näme üçin?

Bir ýagdaýyň sebäbini soramak üçin ulanylýar.

Formula: Why + was/were + eýe + ...?

Mysallar:

  • Why were you late? — Näme üçin gijä galdyň?

  • Why was she sad? — Ol näme üçin gynandy?

  • Why was he at home? — Ol näme üçin öýdedi?

  • Why were they angry? — Olar näme üçin gaharlydylar?

Jogaplar:

  • I was late because the bus was slow. — Men gijä galdym, sebäbi awtobus haýal hereket etdi.

  • She was sad because she was ill. — Ol syrkaw bolany üçin gynandy.


4. WHAT — Näme?

Bir zady ýa-da ýagdaýy soramak üçin ulanylýar.

Formula: What + was/were + eýe?

Mysallar:

  • What was that? — Ol nämedi?

  • What was your favourite subject? — Seniň iň halaýan dersiň haýsydy?

  • What was the problem? — Mesele nämedi?

  • What were your hobbies? — Seniň güýmenjeleriň nämelerdi?


5. WHO — Kim?

Adam barada maglumat almak üçin ulanylýar.

Mysallar:

  • Who was your English teacher? — Iňlis dili mugallymyň kimdi?

  • Who was at the door? — Gapynyň agzynda kim bardy?

  • Who were those people? — Şol adamlar kimdiler?

Bellik: Who sözlemiň eýesi bolup gelende, soragyň gurluşy üýtgäp biler.

Mysal: Who was at home? — Öýde kim bardy? (Bu ýerde who eýe bolup gelýär, şonuň üçin onuň öňünde başga bir eýe goýulmaýar.)


6. HOW — Nähili?

Biriniň ýagdaýyny ýa-da özüni nähili duýandygyny soramak üçin ulanylýar.

Formula: How + was/were + eýe?

Mysallar:

  • How was your day? — Günüň nähili geçdi?

  • How was the film? — Film nähilidi?

  • How were your holidays? — Dynç alyş günleriň nähili geçdi?

  • How was your mother? — Ejeň nähilidi?

Jogaplar:

  • It was great. — Örän gowy boldy.

  • They were wonderful. — Olar ajaýyp geçdi.


7. HOW OLD — Näçe ýaşynda?

Geçmişde biriniň näçe ýaşyndadygyny soramak üçin ulanylýar.

Formula: How old + was/were + eýe?

Mysallar:

  • How old were you in 2020? — Sen 2020-nji ýylda näçe ýaşyndadyň?

  • How old was your brother last year? — Doganyň geçen ýyl näçe ýaşyndady?

  • How old were they when they started school? — Olar mekdebe başlanlarynda näçe ýaşyndadylar?

Jogaplar:

  • I was ten years old. — Men on ýaşymdadym.

  • He was twelve years old. — Ol on iki ýaşyndady.



WAS / WERE haçan ulanylýar?

Was/were geçmişdäki ýagdaýlary, duýgulary, ýerleri, ýaşy, hünäri we beýleki häsiýetleri beýan etmek üçin ulanylýar:


1. Ýagdaýlar we duýgular

Formula: Eýe + was/were + sypat.

  • I was happy. — Men bagtlydym.

  • He was tired. — Ol ýadawdy.

  • She was angry. — Ol gaharlydy.

  • We were excited. — Biz tolgunýardyk.

  • They were afraid. — Olar gorkýardylar.


2. Ýer bildirýän sözler

Formula: Eýe + was/were + ýer.

  • I was at home. — Men öýdedim.

  • She was in the kitchen. — Ol aşhanadady.

  • He was at work. — Ol işdedi.

  • We were at the cinema. — Biz kinoteatrdadyk.

  • They were in the garden. — Olar bagdadylar.


3. Hünär we kimlik

Formula: Eýe + was/were + hünär ýa-da at.

  • My father was a driver. — Kakam sürüjidi.

  • She was a nurse. — Ol şepagat uýasydy.

  • He was my best friend. — Ol meniň iň gowy dostumdy.

  • They were good students. — Olar gowy okuwçylardy.


4. Ýaş

Formula: Eýe + was/were + ýaş + years old.

  • I was ten years old. — Men on ýaşymdadym.

  • She was fifteen years old. — Ol on bäş ýaşyndady.

  • They were seven years old. — Olar ýedi ýaşyndadylar.


5. Howa

  • It was cold yesterday. — Düýn howa sowukdy.

  • It was hot last summer. — Geçen tomus howa yssydy.

  • It was rainy yesterday. — Düýn ýagyşlydy.

  • The weather was nice. — Howa gowudy.


6. Geçmişdäki wagt we sene

  • It was Monday yesterday. — Düýn duşenbe güni boldy.

  • It was my birthday last week. — Geçen hepde meniň doglan günüm boldy.

  • The meeting was at ten o'clock. — Duşuşyk sagat onda boldy.


7. Geçmişdäki häsiýetler

  • The book was interesting. — Kitap gyzyklydy.

  • The test was difficult. — Test kyndy.

  • The house was beautiful. — Jaý owadandy.

  • The children were quiet. — Çagalar ümsümdiler.



Past Simple (To Be) bilen wagt bildirýän sözler

Geçmişde bolan ýagdaýy görkezmek üçin köplenç şu sözler ulanylýar:

Iňlisçe

Türkmençe

yesterday

düýn

yesterday morning

düýn irden

yesterday evening

düýn agşam

last night

geçen gije / düýn agşam

last week

geçen hepde

last month

geçen aý

last year

geçen ýyl

two days ago

iki gün öň

three weeks ago

üç hepde öň

in 2020

2020-nji ýylda

when I was young

men ýaş wagtym

Mysallar:

  • I was at home yesterday. — Men düýn öýdedim.

  • She was ill last week. — Ol geçen hepde syrkawdy.

  • They were busy two days ago. — Olar iki gün öň işlidiler.

  • We were students in 2020. — Biz 2020-nji ýylda okuwçydyk.

Ýatda saklaň: Bu wagt sözleri diňe was/were bilen däl, eýsem beýleki öten zaman işlikleri bilen hem ulanylýar.

WAS/WERE we AM/IS/ARE tapawudy

Häzirki zaman

Öten zaman

Mysal

I am

I was

I am happy. / I was happy.

He is

He was

He is at home. / He was at home.

She is

She was

She is tired. / She was tired.

It is

It was

It is cold. / It was cold.

You are

You were

You are busy. / You were busy.

We are

We were

We are ready. / We were ready.

They are

They were

They are happy. / They were happy.

Mysallar:

  • I am tired today. — Men şu gün ýadaw.

  • I was tired yesterday. — Men düýn ýadawdym.

  • They are at school now. — Olar häzir mekdepde.

  • They were at school yesterday. — Olar düýn mekdepdediler.

Esasy düzgün: Häzirki zaman üçin am/is/are, öten zaman üçin bolsa was/were ulanylýar.

Iň köp goýberilýän ýalňyşlar

❌ Ýalňyş sözlem

✅ Dogry sözlem

I were happy.

I was happy.

She were at home.

She was at home.

They was tired.

They were tired.

He didn't was ill.

He wasn't ill.

Did you were happy?

Were you happy?

There were a book.

There was a book.

There was three books.

There were three books.

I was go to school.

I went to school.


Gysgaça jemleme

  • Barlyk sözlem: Eýe + was/were + ... → She was happy. / They were happy.

  • Ýokluk sözlem: Eýe + was/were + not + ... → She wasn't happy. / They weren't happy.

  • Sorag sözlemi: Was/Were + eýe + ...? → Was she happy? / Were they happy?

  • WH-sorag sözlemi: WH-söz + was/were + eýe + ...? → Where was she? / Why were they sad? / How was your day?



Was / Were bilen gündelik durmuşda ulanylýan frazalar



Mysallar



Comments


bottom of page