Spelling Rules (-ing) — Iňlis dilinde işliklere -ing goşulmasyny goşmak

Iňlis dilinde işliklere -ing goşulmasy dürli ýagdaýlarda ulanylýar. Ol esasan Present Continuous Tense zamanasynda hereketiň häzir bolup geçýändigini görkezmek üçin ulanylýar.
İşliklere -ing goşulanda, olaryň ýazuwynda käbir üýtgeşmeler bolup biler. Aşakdaky düzgünler bu üýtgeşmeleri dogry ulanmaga kömek eder.
1. Esasy düzgün: işlige diňe -ing goşulýar
Köp işliklerde sözüň ýazuwy üýtgemeýär, diňe soňuna -ing goşulýar:
Verb | Verb + ing | Türkmençe manysy |
read | reading | okamak |
play | playing | oýnamak |
eat | eating | iýmek |
work | working | işlemek |
watch | watching | görmek, tomaşa etmek |
clean | cleaning | arassalamak |
help | helping | kömek etmek |
open | opening | açmak |
visit | visiting | baryp görmek |
talk | talking | gepleşmek |
Mysallar:
I am reading a book. — Men kitap okaýaryn.
He is playing football. — Ol futbol oýnaýar.
We are watching TV. — Biz telewizor görýäris.
2. Soňy aýdylmaýan -e bilen gutarýan işlikler
Eger işlik aýdylmaýan -e harpy bilen gutarsa, köplenç şol harp aýrylýar we -ing goşulýar:
Verb | Verb + ing | Türkmençe manysy |
make | making | taýýarlamak, etmek |
write | writing | ýazmak |
dance | dancing | tans etmek |
take | taking | almak |
come | coming | gelmek |
have | having | eýe bolmak; geçirmek |
give | giving | bermek |
drive | driving | ulag sürmek |
smile | smiling | ýylgyrmak |
use | using | ulanmak |
Mysallar:
She is making a cake. — Ol tort taýýarlaýar.
I am writing a letter. — Men hat ýazýaryn.
They are dancing. — Olar tans edýärler.
Üns beriň:
❌ makeing däl-de, ✅ making;
❌ writeing däl-de, ✅ writing diýip ýazylýar.
3. Soňy -ie bilen gutarýan işlikler
Eger işlik -ie bilen gutarsa, köplenç bu iki harp y harpyna öwrülýär we soňuna -ing goşulýar:
Verb | Verb + ing | Türkmençe manysy |
lie | lying | ýatmak |
die | dying | ölmek |
tie | tying | daňmak |
Mysallar:
The baby is lying on the bed. — Çaga düşekde ýatyr.
The plant is dying. — Ösümlik gurap barýar.
4. CVC düzgüni: -ing goşulanda soňky harpyň iki gezek ýazylmagy
Iňlis dilinde käbir işliklere -ing goşulanda, işligiň soňky çekimsiz harpy iki gezek ýazylýar. Bu düzgüne düşünmek üçin ilki bilen CVC gurluşyny öwreneliň.
CVC näme diýmek?
C — Consonant: çekimsiz harp
V — Vowel: çekimli harp
C — Consonant: çekimsiz harp
Iňlis dilinde çekimli harplar: a, e, i, o, u.
Mysal üçin, run sözüne seredeliň: run = C + V + C
–ing nähili goşulýar?
Eger işlik bir bogunly bolup, çekimsiz + çekimli + çekimsiz gurluşy bilen gutarsa, köplenç soňky çekimsiz harp iki gezek ýazylýar.
Düzgüni: Verb + soňky çekimsiz harpy gaýtalamak + ing
Işligiň asyl görnüşi | -ing goşulanda | Näme üýtgeýär? |
run | running | n → nn |
sit | sitting | t → tt |
swim | swimming | m → mm |
stop | stopping | p → pp |
get | getting | t → tt |
put | putting | t → tt |
cut | cutting | t → tt |
hop | hopping | p → pp |
plan | planning | n → nn |
shop | shopping | p → pp |
Ýatda saklaň: Soňky harp iki gezek ýazylýar, ýöne -ing diňe bir gezek goşulýar:
run + n + ing = runningsit + t + ing = sitting
stop + p + ing = stopping
Bu düzgün haçan ulanylmaýar?
A. Işlik iki çekimsiz harp bilen gutarsa
Soňky harp adatça gaýtalanmaýar:
help → helping
jump → jumping
work → working
stand → standing
B. Soňky çekimsiz harpyň öňünde iki çekimli harp bolsa
Soňky harp adatça gaýtalanmaýar:
read → reading
eat → eating
rain → raining
sleep → sleeping
C. Işlik soňunda e harpy bilen gutarsa
Köplenç e aýrylýar we -ing goşulýar. Soňky harp iki gezek ýazylmaýar:
make → making
write → writing
take → taking
dance → dancing
D. Işlik iki ýa-da köp bogunly bolsa
Soňky çekimsiz harpyň gaýtalanmagy köplenç soňky boguna düşýän urga bagly bolýar:
begin → beginning
prefer → preferring
open → opening
visit → visiting
Begin we prefer sözlerinde soňky bogun urguly bolany üçin soňky çekimsiz harp gaýtalanýar. Open we visit sözlerinde bolsa soňky bogun urguly däl, şonuň üçin harp gaýtalanmaýar.
5. Soňy -y bilen gutarýan işlikler
Işlik -y bilen gutaranda, -ing goşulanda y harpy üýtgemeýär:
Verb | Verb + ing | Türkmençe manysy |
study | studying | öwrenmek |
carry | carrying | götermek |
cry | crying | aglamak |
try | trying | synanyşmak |
enjoy | enjoying | lezzet almak |
play | playing | oýnamak |
Mysallar:
I am studying English. — Men iňlis dilini öwrenýärin.
The baby is crying. — Çaga aglaýar.
She is trying to help. — Ol kömek etmäge synanyşýar.
Ýatda saklaň: study → studying, play → playing. Bu ýagdaýda y harpyny i harpyna çalyşmaýarys.
6. -ing goşulmasy bilen baglanyşykly möhüm bellikler
-ing goşulmasy işligiň görnüşini üýtgedýär, ýöne onuň manysy sözleme baglydyr.
Present Continuous Tense zamanasynda -ing görnüşiniň öňünden degişli am, is, are ulanylýar.
Her bir -ing bilen gutarýan söz Present Continuous Tense däldir. Mysal üçin, Swimming is fun sözleminde swimming işligiň ady hökmünde ulanylýar.




Comments