top of page

THERE WAS / THERE WERE — Geçmiş zamanda barlyk we ýokluk

23 hours ago
6 min read
THERE WAS / THERE WERE — Geçmiş zamanda barlyk we ýokluk

There was / There were näme?

There was we There were iňlis dilinde geçmişde bir zadyň ýa-da birnäçe zadyň belli bir ýerde bardygyny ýa-da bir ýagdaýyň bolup geçendigini aňlatmak üçin ulanylýar.

Türkmen diline sözlemiň manysyna görä bardy, bardylar, ýokdy, boldumy, barmydy ýaly terjime edilip bilner.

Bu gurluşlar häzirki zamandaky There is / There are gurluşlarynyň geçmiş zamandaky görnüşleridir:

Häzirki zaman

Geçmiş zaman

Manysy

There is a book.

There was a book.

Kitap bar. → Kitap bardy.

There are two books.

There were two books.

Iki kitap bar. → Iki kitap bardy.

Esasy düzgün:

There was — birlikdäki sanalýan atlar we sanalmaýan atlar bilen ulanylýar.

There were — köplükdäki sanalýan atlar bilen ulanylýar.


There was haçan ulanylýar?

There was + birlikdäki sanalýan at / sanalmaýan at

A) Bir sany zat barada aýdanymyzda

  • There was a book on the table. — Stoluň üstünde bir kitap bardy.

  • There was a cat in the garden. — Bagda bir pişik bardy.

  • There was a teacher in the classroom. — Synpda bir mugallym bardy.

  • There was an apple in my bag. — Meniň sumkamda bir alma bardy.

Üns ber: a / an köplenç birlikdäki sanalýan atlaryň öňünde ulanylýar.

B) Sanalmaýan zatlar barada aýdanymyzda

Suw, süýt, şeker, tüwi ýaly zatlary adatça aýratyn bölekler hökmünde sanamaýarys. Şonuň üçin olar bilen there was ulanylýar:

  • There was some water in the glass. — Stakanda biraz suw bardy.

  • There was some milk in the fridge. — Sowadyjyda biraz süýt bardy.

  • There was sugar in the tea. — Çaýda şeker bardy.

  • There was a lot of snow yesterday. — Düýn gar köp ýagdy.

Ýatda sakla: Sanalmaýan at köplükde görünmeýär, şonuň üçin onuň bilen there were däl-de, there was ulanylýar.

There were haçan ulanylýar?

There were + köplükdäki sanalýan at

Birden köp zat barada aýdanymyzda there were ulanýarys:

  • There were two books on the table. — Stoluň üstünde iki kitap bardy.

  • There were five students in the classroom. — Synpda bäş okuwçy bardy.

  • There were many people in the park. — Seýilgähde köp adam bardy.

  • There were three apples in the basket. — Sebetde üç alma bardy.

  • There were a lot of cars in the street. — Köçede köp ulag bardy.

Ýatda sakla:

one book → There was a book.

two books → There were two books.

one student → There was one student.

ten students → There were ten students.



Barlyk sözlemleri (Positive)

Barlyk sözlemi bir zadyň ýa-da birnäçe zadyň geçmişde bolandygyny görkezýär.

Formulalar:

  • There was + birlikdäki at / sanalmaýan at + ýeri ýa-da goşmaça maglumat.

  • There were + köplükdäki at + ýeri ýa-da goşmaça maglumat.

Mysallar:

  • There was a dog outside. — Daşarda bir it bardy.

  • There was a computer in my room. — Meniň otagymda bir kompýuter bardy.

  • There was some juice in the bottle. — Çüýşede biraz şire bardy.

  • There were four chairs in the room. — Otagda dört oturgyç bardy.

  • There were many flowers in the garden. — Bagda köp gül bardy.


Inkär sözlemleri (Negative)

Geçmişde bir zadyň ýa-da birnäçe zadyň ýokdugyny aýtmak üçin not goşulýar.

Formulalar:

  • There was not + birlikdäki at / sanalmaýan at.

  • There were not + köplükdäki at.


Gysgaldylan görnüşleri:

  • There was not → There wasn't

  • There were not → There weren't

Mysallar:

  • There wasn't a car in the yard. — Howluda maşyn ýokdy.

  • There wasn't a teacher in the classroom. — Synpda mugallym ýokdy.

  • There wasn't any milk in the fridge. — Sowadyjyda süýt ýokdy.

  • There weren't any students in the room. — Otagda hiç bir okuwçy ýokdy.

  • There weren't any books on the desk. — Partanyň üstünde hiç bir kitap ýokdy.


Any sözüniň ulanylyşy

Inkär sözlemlerinde köplenç any ulanylýar:

  • There wasn't any water. — Suw ýokdy.

  • There weren't any apples. — Alma ýokdy.

Ýatda sakla: Any bilen adyň birlik ýa-da köplük görnüşini dogry saýlamaly. Sanalýan at köplükde bolsa there weren't any apples, sanalmaýan at bolsa there wasn't any water diýilýär.

Sorag sözlemleri (Questions)

Geçmişde bir zadyň bardygyny ýa-da ýokdugyny soramak üçin was ýa-da were sözlemiň başyna geçirilýär.

Formulalar:

  • Was there + birlikdäki at / sanalmaýan at + ...?

  • Were there + köplükdäki at + ...?

Mysallar:

  • Was there a party yesterday? — Düýn oturylyşyk boldumy?

  • Was there a book on the table? — Stoluň üstünde kitap bardymy?

  • Was there any water in the bottle? — Çüýşede suw barmydy?

  • Were there many students at school? — Mekdepde köp okuwçy barmydy?

  • Were there two dogs in the garden? — Bagda iki it barmydy?

Üns ber: Soragda was / were öňe geçýär, emma there öz ýerinde galýar:

Tassyklama: There was a cat. → Sorag: Was there a cat?

Tassyklama: There were three cats. → Sorag: Were there three cats?



Gysga jogaplar (Short Answers)

Was there...? diýen soraga was bilen, Were there...? diýen soraga bolsa were bilen jogap berilýär:

Sorag

Hawa diýip jogap

Ýok diýip jogap

Was there a book?

Yes, there was.

No, there wasn't.

Was there any milk?

Yes, there was.

No, there wasn't.

Were there any students?

Yes, there were.

No, there weren't.

Were there many cars?

Yes, there were.

No, there weren't.

Terjimeleri:

  • Yes, there was. — Hawa, bardy.

  • No, there wasn't. — Ýok, ýokdy.

  • Yes, there were. — Hawa, bardylar.

  • No, there weren't. — Ýok, ýokdylar.

Gysga jogapda there sözüni taşlamaýarys:

✅ Dogry: Yes, there was.

❌ Nädogry: Yes, was.



WH-soraglar bilen ulanylyşy

Where, What, How many ýaly sorag sözleri bilen hem there was / there were ulanylýar:


A) Where — nirede?

Bir zadyň ýa-da birnäçe zadyň nirede bolandygyny soraýar.

Formula: Where + was / were + there + ...?

Mysallar:

  • Where was there a hospital? — Nirede hassahana bardy?

  • Where were there many shops? — Nirede köp dükan bardy?

(Bu gurluş grammatik taýdan dogry, ýöne gündelik gepleşikde belli bir zadyň ýerleşýän ýerini soramak üçin köplenç başga gurluş ulanylýar: Where was the hospital? — Hassahana nirede ýerleşýärdi?)


B) How many — näçe?

Sanalýan atlaryň sanyny soramak üçin ulanylýar.

Formula: How many + köplükdäki at + were there + ...?

Mysallar:

  • How many students were there in the classroom? — Synpda näçe okuwçy bardy?

  • How many books were there on the table? — Stoluň üstünde näçe kitap bardy?

  • How many people were there at the party? — Oturylyşykda näçe adam bardy?


C) What — näme?

Bir ýerde näme bolandygyny ýa-da nämeleriň bardygyny soramak üçin ulanylyp bilner:

  • What was there in the box? — Gutynyň içinde näme bardy?

  • What were there in the bag? — Sumkada nämeler bardy?

(Ikinji mysalyň ýerine gündelik iňlis dilinde köplenç What things were in the bag? ýa-da What was in the bag? diýilýär.)



THERE WAS / THERE WERE + Prepositions of Place

There was / There were gurluşlary bilen zatlaryň ýa-da adamlaryň geçmişde nirede bolandygyny aýdyp bilýäris. Munuň üçin öň öwrenilen prepositions of place (ýer görkezýän sözler) ulanylýar.

Formula:

  • There was + birlikdäki at + preposition of place + ýer.

  • There were + köplükdäki at + preposition of place + ýer.

Examples:

  • There was a cat under the table. — Stoluň aşagynda pişik bardy.

  • There was a book on the desk. — Partanyň üstünde kitap bardy.

  • There was a garden behind the house. — Jaýyň arkasynda bag bardy.

  • There were two boys in the classroom. — Synpda iki oglan bardy.

  • There were three apples in the basket. — Sebetde üç alma bardy.

  • There were two chairs next to the window. — Penjiräniň ýanynda iki oturgyç bardy.

Remember!

Birlikdäki at ýa-da sanalmaýan at → There was

Köplükdäki at → There were

Ýer görkezýän sözler zatlaryň ýa-da adamlaryň nirede bolandygyny düşündirýär.



There was / There were nirede ulanylýar?

Bu gurluşlar esasan geçmişde bir zadyň ýa-da birnäçe zadyň bardygyny, belli bir ýerde ýerleşendigini ýa-da bir ýagdaýyň bolandygyny aýtmak üçin ulanylýar:


A) Geçmişde bir ýerde zatlaryň bolandygyny aýtmak

  • There was a bank near my house. — Öýümiň golaýynda bank bardy.

  • There were two shops in our street. — Biziň köçämizde iki dükan bardy.


B) Geçmişdäki wakalar barada aýdanymyzda

  • There was a concert last night. — Düýn agşam konsert boldy.

  • There was a meeting at school yesterday. — Düýn mekdepde ýygnak boldy.

  • There were many games at the festival. — Festiwalda köp oýun boldy.


C) Geçmişdäki howa ýa-da tebigat ýagdaýlaryny beýan etmek

  • There was a lot of snow last winter. — Geçen gyş gar köp ýagdy.

  • There was a strong wind yesterday. — Düýn güýçli ýel boldy.

  • There were dark clouds in the sky. — Asmanda gara bulutlar bardy.


D) Geçmişde belli bir zadyň ýokdugyny aýtmak

  • There wasn't a supermarket in this town. — Bu şäherçede supermarket ýokdy.

  • There weren't any buses after midnight. — Ýary gijeden soň hiç hili awtobus ýokdy.



Geçmiş wagty görkezýän sözler

There was / There were bilen geçmişi görkezýän wagt sözleri köp ulanylýar:

Iňlisçe

Türkmençe

yesterday

düýn

yesterday morning

düýn irden

yesterday evening

düýn agşam

last night

düýn agşam / geçen gije

last week

geçen hepde

last month

geçen aý

last year

geçen ýyl

two days ago

iki gün öň

in 2020

2020-nji ýylda

Mysallar:

  • There was a test yesterday. — Düýn test bardy.

  • There were many visitors last week. — Geçen hepde köp myhman bardy.

  • There wasn't a lesson yesterday. — Düýn sapak ýokdy.

  • Were there any visitors last night? — Düýn agşam myhmanlar barmydy?



Iň köp duş gelýän ýalňyşlyklar


1. Birlikdäki at bilen were ulanmak:

  • ❌ Nädogry: There were a book on the table.

  • ✅ Dogry: There was a book on the table.


2. Köplükdäki at bilen was ulanmak:

  • ❌ Nädogry: There was three students in the room.

  • ✅ Dogry: There were three students in the room.


3. Soragda was/were sözlerini başa geçirmezlik:

  • ❌ Nädogry: There was a party yesterday?

  • ✅ Dogry: Was there a party yesterday?


4. Inkärde not sözüni ulanmazlyk:

  • ❌ Nädogry: There were any students in the room. (ýoklugy aňlatmak islenende)

  • ✅ Dogry: There weren't any students in the room.


5. Was/were bilen did ulanmak:

  • ❌ Nädogry: Did there was a shop here?

  • ✅ Dogry: Was there a shop here?

    (Sebäbi there was / there were gurluşlarynda sorag düzmek üçin was / were başa geçirilýär. Did ulanylmaýar.)


Mysallar



Comments


bottom of page