top of page

Prepositions of Place — Ýeri görkezýän sözler

6 hours ago
5 min read
Prepositions of Place — Ýeri görkezýän sözler


Prepositions of Place näme?

Prepositions of Place adamlaryň, haýwanlaryň, zatlaryň we ýerleriň nirede ýerleşýändigini görkezýän sözlerdir. Olar bir zadyň beýleki bir zada görä ýerleşişini düşündirmäge kömek edýär.

Bu sözler arkaly Where? — Nirede? diýen soraga jogap berýäris.

Mysallara seredeliň:

  • The book is on the table. — Kitap stoluň üstünde.

  • The cat is under the chair. — Pişik oturgyjyň aşagynda.

  • The children are in the classroom. — Çagalar synp otagynda.

  • The school is near my house. — Mekdep meniň öýüme golaý.

Ýeri görkezýän sözler gündelik gepleşiklerde, ýazuwda we dürli ýerleri beýan etmekde giňden ulanylýar.

Iňlis dilinde bu topara degişli sözler köp. Olaryň iň köp ulanylýanlaryny öwrenmek bilen, zatlaryň ýerleşişini dogry düşündirip we iňlisçe sözlemleri has aňsat düzüp bileris.



Esasy ýeri görkezýän sözler


IN — içinde

In bir zadyň ýa-da adamyň başga bir zadyň içinde ýa-da belli bir giňişlikde ýerleşýändigini görkezýär.

Mysallar:

  • The pen is in the bag. — Galam sumkanyň içinde.

  • The children are in the classroom. — Çagalar synp otagynda.

  • My mother is in the kitchen. — Ejem aşhanada.

  • They live in Turkmenistan. — Olar Türkmenistanda ýaşaýarlar.

Ýatda saklaň: 

In köplenç otaglaryň, jaýlaryň, gutularyň, sumkalaryň, şäherleriň we ýurtlaryň atlary bilen ulanylýar.


INSIDE — içinde, iç tarapynda

Inside hem «içinde» diýmegi aňladýar. Ol bir zadyň içki böleginde ýerleşýändigini aýratyn nygtaýar.

  • The keys are inside the box. — Açarlar gutynyň içinde.

  • The cat is inside the house. — Pişik jaýyň içinde.

In we inside köp ýagdaýda birmeňzeş ulanylyp bilýär. Inside sözi käwagt içki giňişlige aýratyn ünsi çekýär.


OUTSIDE — daşynda, daşarda

Outside bir zadyň ýa-da adamyň belli bir ýeriň içinde däl-de, daşynda ýerleşýändigini görkezýär.

  • The children are outside the house. — Çagalar jaýyň daşynda.

  • My bicycle is outside the school. — Welosipedim mekdebiň daşynda.

In — içinde, outside — daşynda.


ON — üstünde

On bir zadyň başga bir zadyň ýüzünde ýerleşýändigini ýa-da oňa degip durýandygyny görkezýär.

  • The book is on the table. — Kitap stoluň üstünde.

  • The picture is on the wall. — Surat diwarda.

  • There is a spider on the ceiling. — Potologyň üstünde möý bar.

  • The keys are on the desk. — Açarlar iş stolunyň üstünde.

Üns beriň: 

Iňlis dilinde diwardaky surat barada aýdylanda hem on the wall diýilýär. Muny «diwaryň üstünde» diýip göni terjime etmek hökman däl; türkmen dilinde «diwarda» diýmek tebigy eşidilýär.



AT — belli bir ýerde, nokatda

At bir adamyň ýa-da zadyň belli bir ýerde, nokatda ýa-da duşuşyk ýerinde ýerleşýändigini görkezýär. Ol köplenç ýeriň içinde bolmakdan däl-de, şol ýeriň ýerleşýän nokadyndan ýa-da maksadyndan habar berýär.

  • She is at the bus stop. — Ol awtobus duralgasynda.

  • I am at the door. — Men gapynyň ýanynda.

  • He is at the station. — Ol wokzalda.

  • We are at school. — Biz mekdepde.


IN FRONT OF — öňünde

Bir adam ýa-da zat başga biriniň öň tarapynda ýerleşende ulanylýar.

  • The teacher is in front of the students. — Mugallym okuwçylaryň öňünde.

  • The car is in front of the house. — Awtoulag jaýyň öňünde.

  • A girl is standing in front of the mirror. — Bir gyz aýnanyň öňünde dur.


BEHIND — yzynda, arkasynda

Behind bir zadyň ýa-da adamyň başga bir zadyň arka tarapynda ýerleşýändigini görkezýär.

  • The boy is behind the tree. — Oglan agajyň arkasynda.

  • The garden is behind the house. — Bag jaýyň yzynda.

  • The car is behind the bus. — Awtoulag awtobusyň yzynda.

In front of we behind biri-birine garşy manyly sözlerdir.



BETWEEN — iki zadyň arasynda

Between iki adamyň, zadyň ýa-da ýeriň arasynda ýerleşişi görkezýär.

  • The ball is between the two boxes. — Top iki gutynyň arasynda.

  • The bank is between the school and the shop. — Bank mekdep bilen dükanyň arasynda.

  • The number 5 is between 4 and 6. — 5 sany 4 bilen 6-nyň arasynda.


NEXT TO / BESIDE — ýanynda, gapdalynda

Bu sözler bir zadyň ýa-da adamyň başga bir zadyň göni ýanynda ýerleşýändigini görkezýär. Köp ýagdaýda olaryň manylary birmeňzeşdir.

  • I sit next to my friend. — Men dostumyň ýanynda oturýaryn.

  • The lamp is beside the bed. — Çyra düşegiň gapdalynda.

  • She walked next to me. — Ol meniň ýanym bilen ýöredi.


NEAR / CLOSE TO — golaýynda, ýakynynda

Bu sözler bir zadyň ýa-da ýeriň başga bir zada golaý ýerleşýändigini görkezýär. Olaryň arasynda belli bir aralyk bolup biler.

  • My house is near the school. — Meniň öýüm mekdebe golaý.

  • The supermarket is close to our house. — Supermarket öýümize ýakyn.

  • There is a pharmacy near the hospital. — Hassahananyň golaýynda dermanhana bar.

Tapawudy: 

Next to göni ýanynda diýen manyny berýär. Near we close to bolsa golaýda ýerleşýändigini görkezýär, ýöne olaryň arasynda aralyk bolup biler.


OPPOSITE / ACROSS FROM — garşysynda

Bu sözler bir zadyň ýa-da ýeriň başga bir zadyň garşy tarapynda ýerleşýändigini görkezýär. Olaryň arasynda köçe, ýol ýa-da başga bir giňişlik bolup biler.

  • The bank is opposite the school. — Bank mekdebiň garşysynda.

  • I live across from the supermarket. — Men supermarketiň garşy tarapynda ýaşaýaryn.

  • The two friends sat opposite each other. — Iki dost biri-biriniň garşysynda oturdy.

Opposite we across from köp ýagdaýda birmeňzeş manyda ulanylýar.


ABOVE — ýokarsynda

Above bir zadyň başga bir zatdan has ýokarda ýerleşýändigini görkezýär. Adatça, olaryň biri-birine degip durmagy hökman däldir.

  • The picture is above the sofa. — Surat diwanyň ýokarsynda.

  • The plane is flying above the clouds. — Uçar bulutlaryň ýokarsynda uçýar.

  • The temperature is above zero. — Temperatura noldan ýokary.


OVER — üstünde, üstünden

Over bir zadyň başga bir zadyň ýokarsynda ýerleşýändigini, üstüni örtýändigini ýa-da onuň üstünden geçýändigini görkezip biler.

  • There is a lamp over the table. — Stoluň ýokarsynda çyra bar.

  • She put a blanket over the baby. — Ol çaganyň üstüne ýorgan örtdi.

  • A bridge goes over the river. — Derýanyň üstünden köpri geçýär.

Above bilen over käbir ýagdaýlarda meňzeş manyda ulanylýar. Ýöne over köplenç bir zadyň üstüni örtmek ýa-da onuň üstünden geçmek manysyny hem berýär.


UNDER — aşagynda

Under bir zadyň başga bir zadyň göni aşagynda ýerleşýändigini görkezýär. Käbir ýagdaýlarda olaryň biri-birine degip durmagy hem mümkin.

  • The cat is under the table. — Pişik stoluň aşagynda.

  • The shoes are under the bed. — Aýakgaplar düşegiň aşagynda.

  • A river flows under the bridge. — Köpriniň aşagyndan derýa akýar.


BELOW — aşagynda, pesinde

Below bir zadyň başga bir zatdan has pes derejede ýerleşýändigini görkezýär. Ol göni aşagynda bolman hem biler.

  • The shelf is below the window. — Tekje penjiräniň aşagynda.

  • The valley is below the mountain. — Jülge dagdan aşakda ýerleşýär.

  • The temperature is below zero. — Temperatura noldan aşak.

Under bilen below sözleriniň tapawudy:

Under — köplenç göni aşagynda.Below — has pesde, ýöne göni aşagynda bolmagy hökman däl.


UNDERNEATH / BENEATH — aşagynda

Underneath sözi under sözüne, beneath bolsa below sözüne ýakyn many berýär.

  • The cat is underneath the chair. — Pişik oturgyjyň aşagynda.

  • The village lies beneath the mountain. — Oba dagyň eteginde, aşaky böleginde ýerleşýär.

Bu sözler hem ulanylýar, ýöne gündelik gepleşiklerde under has köp duş gelýär.


Hereketi we ýerleşişi tapawutlandyrmak

Ýeri görkezýän käbir sözler hereketi görkezýän işlikler bilen hem ulanylýar.

Deňeşdiriň:

  • The cat is under the table. — Pişik stoluň aşagynda. (Ýerleşiş)

  • The cat ran under the table. — Pişik stoluň aşagyna ylgady. (Hereket)

Birinji sözlemde pişigiň nirede ýerleşýändigi aýdylýar. Ikinji sözlemde bolsa pişigiň haýsy tarapa hereket edendigi görkezilýär. Şonuň üçin sözlemiň manysyna üns bermek möhümdir.


Sözlemiň gurluşy

Ýeri görkezýän sözler bilen sözlem düzmek üçin köplenç şu gurluşdan peýdalanylýar:

Subject + Verb + Preposition of Place + Place

Bu ýerde:

  • Subject — kim ýa-da näme hakda aýdylýandygyny görkezýär.

  • Verb — işlik.

  • Preposition of Place — ýeri görkezýän söz.

  • Place — ýeriň ýa-da zadyň ady.


Mysallar




Ýatda saklamaly möhüm düzgünler

  1. IN we ON sözlerini çalşyp ulanmaň:

    • The apple is in the box. — Alma gutynyň içinde.

    • The apple is on the box. — Alma gutynyň üstünde.

  2. IN FRONT OF we BEHIND garşylykly many berýär:

    • The boy is in front of the car. — Oglan maşynyň öňünde.

    • The boy is behind the car. — Oglan maşynyň arkasynda.

  3. BETWEEN iki zadyň ýa-da ýeriň arasyndaky ýerleşişi görkezýär:

    • The ball is between the chairs. — Top oturgyçlaryň arasynda.

  4. NEXT TO we NEAR birmeňzeş däldir:

    • Next to — göni ýanynda.

    • Near — golaýynda.

  5. ABOVE we OVER meňzeş, ýöne ulanylyşy tapawutlanyp biler:

    • The picture is above the sofa. — Surat diwanyň ýokarsynda.

    • She put a blanket over the baby. — Ol çaganyň üstüne ýorgan örtdi.

  6. AT, IN we ON sözleriniň ulanylyşy käbir ýer atlary bilen aýratyn ýatda saklanýar. Mysal üçin:

    • at the bus stop — awtobus duralgasynda;

    • in the room — otagda;

    • on the table — stoluň üstünde.

Comments


bottom of page