Simple Present Tense — Ýönekeý häzirki zaman

Simple Present näme?
Simple Present Tense gündelik gaýtalanýan hereketleri, endikleri we hemişe dogry bolan maglumatlary aňlatmak üçin ulanylýar.
Türkmen dilinde bu zaman köplenç işligiň häzirki zaman görnüşi bilen terjime edilýär.
Mysallar:
I read book every day. — Men her gün kitap okaýaryn.
You drink tea every morning. — Sen her gün irden çaý içýärsiň.
We learn English at school. — Biz mekdepde iňlis dilini öwrenýäris.
They play football after school. — Olar mekdepden soň futbol oýnaýarlar.
Barlyk sözlemler (Affirmative Sentences)
Barlyk sözlem bir hereketiň edilýändigini ýa-da bir ýagdaýyň bardygyny aňladýar.
Düzgüni: Eýe + işlik + beýleki sözler.
Simple Present zamanynda I, you, we, they bilen işligiň esasy görnüşi ulanylýar. Işlige hiç hili goşulma goşulmaýar.
At çalyşmasy | Iňlisçe mysal | Türkmençe terjimesi |
I — Men | I work every day. | Men her gün işleýärin. |
You — Sen / Siz | You speak English. | Sen iňlisçe gepleýärsiň. |
We — Biz | We study English. | Biz iňlis dilini öwrenýäris. |
They — Olar | They live in Turkmenistan. | Olar Türkmenistanda ýaşaýarlar. |
Goşmaça mysallar:
I like apples. — Men almalary halaýaryn.
You play tennis. — Sen tennis oýnaýarsyň.
We watch TV in the evening. — Biz agşam telewizora tomaşa edýäris.
They read books. — Olar kitap okaýarlar.
I drink water every day. — Men her gün suw içýärin.
You help your mother. — Sen ejeňe kömek edýärsiň.
We go to school every morning. — Biz her gün irden mekdebe gidýäris.
They speak English well. — Olar iňlisçe gowy gepleýärler.
Ýokluk sözlemleri (Negative Sentences)
Ýokluk sözlemi bir hereketiň edilmeýändigini aňladýar.
Ýokluk sözlemini düzmek üçin do not ýa-da onuň gysgaldylan görnüşi bolan don't ulanylýar.
Düzgüni: Eýe + do not (don't) + işligiň esasy görnüşi.
Iňlisçe mysal | Türkmençe terjimesi |
I don't like coffee. | Men kofeni halamok. |
You don't play tennis. | Sen tennis oýnamaýarsyň. |
We don't watch TV every day. | Biz her gün telewizora tomaşa etmeýäris. |
They don't live here. | Olar bu ýerde ýaşamaýarlar. |
I don't eat meat. | Men et iýemok. |
You don't speak French. | Sen fransuzça geplemeýärsiň. |
We don't work on Sundays. | Biz ýekşenbe günleri işlemeýäris. |
They don't drink milk. | Olar süýt içmeýärler. |
Ýatda saklaň! Don't sözünden soň işlik hemişe esasy görnüşinde gelýär:
✅ Dogry: I don't like tea. — Men çaýy halamok.
❌ Nädogry: I don't likes tea.
Sorag sözlemleri (Interrogative Sentences)
Sorag sözlemi bir hereketiň edilýändigini ýa-da bir ýagdaýyň bardygyny bilmek üçin ulanylýar.
Sorag düzmek üçin Do sözlemiň başynda gelýär.
Düzgüni: Do + eýe + işligiň esasy görnüşi + ?
Iňlisçe mysal | Türkmençe terjimesi |
Do you like English? | Sen iňlis dilini halaýarsyňmy? |
Do they play football? | Olar futbol oýnaýarlarmy? |
Do we have homework? | Biziň öý işimiz barmy? |
Do you drink tea? | Sen çaý içýärsiňmi? |
Do they live in Ashgabat? | Olar Aşgabatda ýaşaýarlarmy? |
Do we study every day? | Biz her gün okaýarysmy? |
Do you read books? | Sen kitap okaýarmyň? |
Do they speak English? | Olar iňlisçe gepleýärlermi? |
Soraglara gysga jogap bermek (Short Answers)
Soraglara gysga jogap berlende do we don't ulanylýar.
Sorag | Hawa diýen jogap | Ýok diýen jogap |
Do you like apples? | Yes, I do. | No, I don't. |
Do they play football? | Yes, they do. | No, they don't. |
Do we have a lesson? | Yes, we do. | No, we don't. |
Do you speak English? | Yes, I do. | No, I don't. |
Yes, I do. — Hawa.
No, I don't. — Ýok.
Yes, they do. — Hawa.
No, they don't. — Ýok.
Simple Present haçan ulanylýar?
1. Gündelik gaýtalanýan hereketler üçin:
I get up at seven o'clock. — Men sagat ýedide turýaryn.
We go to school every day. — Biz her gün mekdebe gidýäris.
They play football after school. — Olar mekdepden soň futbol oýnaýarlar.
2. Hemişe dogry bolan maglumatlar üçin:
Birds fly. — Guşlar uçýarlar.
The sun rises in the east. — Gün gündogardan dogýar.
Water boils at 100°C under standard atmospheric pressure. — Suw adaty atmosfera basyşynda 100°C-da gaýnaýar.
3. Halaýan zatlarymyzy we pikirlerimizi aňlatmak üçin:
I like music. — Men sazy halaýaryn.
You love animals. — Sen haýwanlary gowy görýärsiň.
We enjoy English lessons. — Biz iňlis dili sapaklaryny halaýarys.
Köplenç ulanylýan wagt sözleri
Iňlisçe | Türkmençe |
Every day | Her gün |
Every morning | Her gün irden |
Every week | Her hepde |
Always | Elmydama |
Usually | Adatça |
Often | Köplenç |
Sometimes | Käwagt |
Never | Hiç haçan |
Mysallar:
I always do my homework. — Men elmydama öý işimi ýerine ýetirýärin.
We usually walk to school. — Biz adatça mekdebe pyýada gidýäris.
They sometimes watch TV. — Olar käwagt telewizora tomaşa edýärler.
I never smoke. — Men hiç haçan çilim çekemok.
Esasy düzgünleriň gysgaça jemlemesi
Sözlemiň görnüşi | Gurluşy | Mysal |
Barlyk | I / You / We / They + işlik | I play football. |
Ýokluk | I / You / We / They + don't + işlik | I don't play football. |
Sorag | Do + I / you / we / they + işlik? | Do you play football? |
Simple Present bilen ulanylýan gündelik frazalar
Bu frazalar gündelik durmuşda iňlisçe gepleşmek üçin ulanylýar.
1. Gündelik işler (Daily Routines)
English | Türkmençe |
I wake up early. | Men ir oýanýaryn. |
I get up at seven. | Men sagat ýedide turýaryn. |
I wash my face. | Men ýüzümi ýuwýaryn. |
I brush my teeth. | Men dişlerimi arassalaýaryn. |
I take a shower. | Men duş alýaryn. |
I get dressed. | Men geýinýärin. |
I have breakfast. | Men ertirlik edinýärin. |
I go to work. | Men işe gidýärin. |
I go to school. | Men mekdebe gidýärin. |
I come home. | Men öýe gelýärin. |
I do my homework. | Men öý işimi ýerine ýetirýärin. |
I go to bed. | Men ýatmaga gidýärin. |
2. Gündelik gepleşiklerde ulanylýan frazalar
English | Türkmençe |
I know. | Men bilýärin. |
I don't know. | Men bilemok. |
I understand. | Men düşünýärin. |
I don't understand. | Men düşünemok. |
I think so. | Meniň pikirimçe, şeýle. |
I agree with you. | Men seniň bilen ylalaşýaryn. |
I remember. | Men ýadymda saklaýaryn. |
I need help. | Maňa kömek gerek. |
I need more time. | Maňa has köp wagt gerek. |
I want to learn English. | Men iňlis dilini öwrenmek isleýärin. |
I like it. | Men muny halaýaryn. |
I don't like it. | Men muny halamok. |
I feel good. | Men özümi gowy duýýaryn. |
I feel tired. | Men ýadawlygy duýýaryn. |
It depends. | Bu ýagdaýa bagly. |
3. Halaýyş we isleg bildirmek
English | Türkmençe |
I like this song. | Men bu aýdymy halaýaryn. |
I love this place. | Men bu ýeri örän halaýaryn. |
I prefer tea. | Men çaýy has gowy görýärin. |
I want some water. | Men biraz suw isleýärin. |
I need a new phone. | Maňa täze telefon gerek. |
I enjoy reading. | Men kitap okamagy halaýaryn. |
I hate waiting. | Men garaşmagy ýigrenýärin. |
I usually drink coffee. | Men adatça kofe içýärin. |
I often listen to music. | Men köplenç saz diňleýärin. |
I sometimes cook at home. | Men käwagt öýde nahar bişirýärin. |
4. Sorag görnüşindäki gündelik frazalar
English | Türkmençe |
Do you understand? | Sen düşünýärsiňmi? |
Do you know him? | Sen ony tanaýarsyňmy? |
Do you like it? | Sen muny halaýarsyňmy? |
Do you need help? | Saňa kömek gerekmi? |
Do you have time? | Seniň wagtyň barmy? |
Do you speak English? | Sen iňlisçe gepleýärsiňmi? |
Do you live here? | Sen şu ýerde ýaşaýarsyňmy? |
Do you work here? | Sen şu ýerde işleýärsiňmi? |
Do you remember me? | Sen meni ýadyňa salýarsyňmy? |
Do you agree? | Sen ylalaşýarsyňmy? |
5. Gündelik jogaplar
English | Türkmençe |
Yes, I do. | Hawa. |
No, I don't. | Ýok. |
Of course. | Elbetde. |
Not really. | Aslynda beýle däl. |
I think so. | Meniň pikirimçe, şeýle. |
I don't think so. | Meniň pikirimçe, beýle däl. |
That sounds good. | Bu gowy pikir ýaly görünýär. |
It doesn't matter. | Tapawudy ýok. |
I agree. | Men ylalaşýaryn. |
I don't agree. | Men ylalaşamok. |
6. Dostlar bilen gepleşmek üçin
English | Türkmençe |
How do you feel? | Özüňi nähili duýýarsyň? |
What do you think? | Sen näme pikir edýärsiň? |
What do you mean? | Sen näme diýmek isleýärsiň? |
What do you need? | Saňa näme gerek? |
Where do you live? | Sen nirede ýaşaýarsyň? |
Where do you work? | Sen nirede işleýärsiň? |
When do you get up? | Sen haçan turýarsyň? |
What time do you start work? | Sen işi sagat näçede başlaýarsyň? |
How often do you exercise? | Sen näçe ýygylykda maşk edýärsiň? |
Why do you ask? | Näme üçin soraýarsyň? |




Comments